สิ่งสำคัญที่ควรทราบ
นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก
โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก
อาหารเสริมธาตุเหล็ก แนวทางป้องกันภาวะขาดธาตุเหล็กในเด็ก
ธาตุเหล็กสามารถพบได้ในทั้งพืชและสัตว์ โดยธาตุเหล็กที่พบในเนื้อสัตว์ ตับ เลือด ไก่ และอาหารทะเล (ร่างกายดูดซึมได้ 20-30%) นั้นดูดซึมได้ดีกว่าธาตุเหล็กที่อยู่ใน พืชผัก ธัญพืช ไข่แดง (ร่างกายดูดซึมได้ 3-5%)
แหล่งอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง ได้แก่
- เนื้อสัตว์และเครื่องในสัตว์ เช่น เนื้อหมู เนื้อวัว เนื้อไก่ ตับ เลือด เครื่องใน
- อาหารทะเล เช่น กุ้ง หอย ปลา
- ผักใบเขียวเข้ม เช่น ผักโขม คะน้า ตำลึง ถั่วแขก
- อาหารอื่น ๆ เช่น ไข่แดง เต้าหู้ ธัญพืช งา ถั่วดำ นมเสริมธาตุเหล็ก
แนวทางป้องกันการขาดธาตุเหล็กในทารกและเด็กเล็ก
- คุณแม่ควรกินอาหารและเสริมสารอาหารตามที่แพทย์แนะนำเพื่อป้องกันการขาดธาตุเหล็กในแม่ เพราะถ้าแม่ขาดธาตุเหล็ก น้ำนมจากแม่ก็จะมีปริมาณธาตุเหล็กน้อยลง ซึ่งอาจกระทบต่อปริมาณธาตุเหล็กที่ลูกควรได้รับจากนมแม่
- แนะนำให้เด็กเล็กกินนมแม่อย่างต่อเนื่อง เนื่องจากธาตุเหล็กในนมแม่ดูดซึมได้ดี
- เด็ก 6 เดือนขึ้นไป ควรเริ่มอาหารตามวัยอย่างเหมาะสม ครบ 5 หมู่ และควรได้รับอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง
- หลีกเลี่ยงการให้นมวัวที่ไม่มีการเสริมธาตุเหล็กในช่วงขวบปีแรก
- กรณีไม่สามารถให้นมแม่ได้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกโภชนาการที่เหมาะสมและมีการเสริมธาตุเหล็ก
- สำหรับเด็กกลุ่มเสี่ยงควรรับประทานยาเสริมธาตุเหล็กตามคำแนะนำของแพทย์
Tips: กินอาหารที่มีธาตุเหล็กร่วมกับอาหารที่มีวิตามินซีสูง เช่น น้ำมะนาว น้ำส้ม ผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว ช่วยให้ร่างกายดูดซึมธาตุเหล็กได้ดีขึ้น
เอกสารอ้างอิง:
- สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข, คู่มือแนวทางการควบคุมและป้องกันโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก
- ชาญชัย ไตรวารี. J Hematol Transfus Med 2019
ธาตุเหล็กคืออะไร? ทำไมร่างกายต้องการ
ธาตุเหล็ก (Iron) เป็นแร่ธาตุสำคัญที่ช่วยสร้างฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดง ซึ่งทำหน้าที่ลำเลียงออกซิเจนจากปอดไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย นอกจากนี้ยังช่วยสร้างไมโอโกลบินในกล้ามเนื้อ และเป็นส่วนประกอบของเอนไซม์หลายชนิดที่เกี่ยวข้องกับการผลิตพลังงานและเสริมระบบภูมิคุ้มกันให้แข็งแรงถ้าร่างกายขาดธาตุเหล็ก การผลิตเม็ดเลือดแดงจะลดลง ทำให้เกิดภาวะโลหิตจางส่งผลให้รู้สึกเหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย และในเด็กอาจกระทบต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการ
กลุ่มเสี่ยงที่มักขาดธาตุเหล็ก
-ทารกและเด็กเล็ก โดยเฉพาะช่วงวัย 6–24 เดือน เพราะเป็นช่วงที่ร่างกายต้องการธาตุเหล็กมากเพื่อการเจริญเติบโต
-หญิงตั้งครรภ์และคุณแม่ให้นมบุตร เนื่องจากต้องใช้ธาตุเหล็กเพิ่มขึ้นเพื่อรองรับการสร้างเลือดและพัฒนาการของทารก
-วัยรุ่นผู้หญิง เพราะมีการสูญเสียเลือดจากรอบเดือน ทำให้ความต้องการธาตุเหล็กสูงขึ้น
-ผู้ที่รับประทานมังสวิรัติหรือวีแกน อาจได้รับธาตุเหล็กจากพืชไม่เพียงพอ เนื่องจากดูดซึมได้ยากกว่าธาตุเหล็กจากเนื้อสัตว์
-ผู้ที่มีปัญหาสุขภาพบางอย่าง เช่น โรคทางเดินอาหารที่ส่งผลต่อการดูดซึมธาตุเหล็ก
อาหารธรรมชาติที่มีธาตุเหล็กสูง
แหล่งธาตุเหล็กจากสัตว์ (Heme Iron)
- เครื่องในสัตว์ ตับ เลือด
-เนื้อแดง เช่น เนื้อวัว เนื้อหมู
- อาหารทะเล เช่น เช่น หอยแครง หอยแมลงภู่ กุ้ง ปลาทูน่า
แหล่งธาตุเหล็กจากพืช (Non-Heme Iron)
-ผักใบเขียวเข้ม เช่น ผักโขม คะน้า
-ถั่วเมล็ดแห้ง เช่น ถั่วแดง ถั่วเขียว
-ธัญพืชไม่ขัดสี เช่น ข้าวกล้อง ข้าวโอ๊ต
-เต้าหู้
-ผลไม้แห้ง เช่น ลูกเกด อินทผลัม
การรับประทานอาหารที่มีวิตามินซีสูง เช่น ส้ม มะเขือเทศ ร่วมกับอาหารที่มีธาตุเหล็กจะช่วยเพิ่มการดูดซึมธาตุเหล็กจากพืช
วิธีเลือกอาหารเสริมธาตุเหล็กให้ปลอดภัย
1.เลือกผลิตภัณฑ์ที่มีการรับรอง ตรวจสอบว่ามีเครื่องหมายรับรองจากองค์การอาหารและยา (อย.)
2.เพื่อความมั่นใจในคุณภาพดูรูปแบบของธาตุเหล็ก เช่น ferrous sulfate, ferrous gluconate หรือ ferrous fumarate ซึ่งเป็นชนิดที่ร่างกายดูดซึมได้ดี
3.อ่านฉลากให้ละเอียด ตรวจสอบปริมาณธาตุเหล็กต่อหน่วยบริโภค และส่วนประกอบอื่น ๆ ที่อาจมีผลต่อสุขภาพ
4.ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ เพื่อให้แน่ใจว่าปริมาณและรูปแบบเหมาะกับความต้องการของร่างกายแต่ละคน
ปริมาณของธาตุเหล็กที่แนะนำต่อวัน คือเท่าไหร่?
ความต้องการธาตุเหล็กขึ้นอยู่กับอายุและเพศของผู้รับประทานธาตุเหล็ก ดังนี้
-ทารก 7-12 เดือน ปริมาณที่แนะนำต่อวัน 11 มิลลิกรัม
-เด็กอายุ 1-3 ปี: 9 มิลลิกรัม
-เด็กอายุ 4-8 ปี: 10 มิลลิกรัม
-เด็กผู้ชายอายุ 9-13 ปี: 8 มิลลิกรัม
-เด็กผู้ชายอายุ 14-18 ปี: 11 มิลลิกรัม
-เด็กผู้หญิงอายุ 9-13 ปี: 8 มิลลิกรัม
-เด็กผู้หญิงอายุ 14-18 ปี: 15 มิลลิกรัม
-ผู้ชายอายุ 19 ปีขึ้นไป: 8 มิลลิกรัม
-ผู้หญิงอายุ 19-50 ปี: 18 มิลลิกรัม
-ผู้หญิงอายุมากกว่า 51 ปี: 8 มิลลิกรัม
คุณแม่ที่กำลังตั้งครรภ์: 27 มิลลิกรัม
-คุณแม่ที่ให้ลูกน้อยทานนมแม่เพียงอย่างเดียว: 9-10 มิลลิกรัม
คำแนะนำจากแพทย์เกี่ยวกับการรับประทานอาหารเสริม
-ไม่ควรรับประทานอาหารเสริมธาตุเหล็กโดยไม่จำเป็น ควรได้รับการวินิจฉัยและคำแนะนำจากแพทย์ก่อน
-การตรวจเลือดเพื่อประเมินระดับธาตุเหล็กและภาวะโลหิตจาง
-หากเริ่มรับประทานอาหารเสริม ควรมีการติดตามผลและปรับปริมาณตามความเหมาะสม
-ระวังการรับประทานร่วมกับยาอื่น เช่น ยาลดกรด ซึ่งอาจลดการดูดซึมธาตุเหล็ก
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/iron-deficiency-anemia/symptoms-causes/syc-20355034
https://www.tsh.or.th/Knowledge/Details/79
https://multimedia.anamai.moph.go.th/infographics/info511_food
https://www.medparkhospital.com/lifestyles/health-benefits-of-iron
https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok-heart/content/blood-nourishing-food
Careline เคียงข้างคุณแม่…ดูแลลูกรัก
ทุกคำถามที่คุณแม่อยากรู้ เราพร้อมให้คำแนะนำโดยผู้เชี่ยวชาญพยาบาล และนักโภชนาการ.
ลิขสิทธิ์© DANONE 2021 เว็บไซต์นี้เป็นของดูเม็กซ์ประเทศไทย