ลูกชอบเกร็งตัว… พ่อแม่ควรรู้อะไรบ้าง?

"การเลี้ยงดูทารกแรกเกิดจะต้องมีความละเอียดอ่อนและดูแลอย่างใกล้ชิด เพราะบางครั้งอาจจะมีอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นได้ เนื่องจากการปรับตัวของเด็กแรกเกิดยังไม่คงที่ โดยอาการที่เป็นสัญญาณเตือนว่าลูกน้อยของคุณ เริ่มมีความผิดปกตินั้น อาจแยกอาการหลักๆ ที่ผิดสังเกตได้ดังนี้ 1 .อุณหภูมิร่างกายลูกสูง-ต่ำผิดปกติ ปกติอุณหภูมิร่างกายเด็กแรกเกิดนั้น จะอยู่ที่ประมาณ 37 องศาเซลเซียส ซึ่งหากลูกปกติ อุณหภูมิไม่ควรจะมากกว่า หรือต่ำกว่านี้ 0.5 องศา สิ่งที่ต้องระวังคือ เมื่ออุณหภูมิมากกว่า 37.5 องศาเซลเซียส แสดงว่าเริ่มมีไข้ควรพบแพทย์ทันที ส่วนกรณีที่ลูกอุณหภูมิร่างกายต่ำผิดปกติคุณแม่สามารถใช้มือสัมผัสได้ว่า ลูกตัวเย็น พร้อมกับสังเกตว่าปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำหรือไม่ หากลูกยังมีอาการเขียวคล้ำ และดูซึมๆ ควรรีบพาเด็กไปพบแพทย์ เนื่องจากเด็กอาจมีภาวะติดเชื้อได้ 2. ลูกผิวเหลืองจนผิดสังเกต เด็กปกติผิวควรเป็นสีชมพูแดงดี ถ้าเมื่อไหร่กดดูสีผิวลูกแล้ว ลูกมีอาการสีผิวออกเหลืองส้มเหมือนทาขมิ้น ควรรีบพามาพบแพทย์ 3. ดูดนมจากเต้านานจนเหนื่อยหอบ ปกติเด็กแรกเกิดจะดูดนม ประมาณ 1-2 ออนซ์ต่อครั้ง ขึ้นอยู่กับขนาดน้ำหนักตัวของเด็ก โดยปกติใช้เวลาในการกินนม ไม่เกินครึ่งชั่วโมง จากนั้นเด็กจะหลับไปแล้วตื่นขึ้นมาอีกครั้ง ประมาณ 3 ชั่วโมงเพื่อกินนมอีก อย่างไรก็ดี ในกรณีกินนมแม่ เด็กอาจจะดูดบ่อยทุกๆ 1-2 ชั่วโมง และใช้เวลาประมาณ 20-30 นาที หากเกิดความผิดปกติ ลูกจะดูดนมได้น้อยลง ซึม หรือ ร้องกวน และจะใช้เวลาในการดูดนมนานกว่าปกติ หรือ ดูดนมแล้วมีอาการหอบเหนื่อย หากมีอาการดังกล่าว ควรรีบพามาพบแพทย์ทันที 4. ไม่ถ่ายท้อง ร่วมกับท้องอืดบวม-อาเจียน ถ้า 2-3 วันไม่ถ่ายเลย ไม่ผายลมเลย พร้อมกับมีอาการท้องอืดบวม ดูไม่สบายตัว ประกอบกับมีอาการอาเจียนร่วมด้วย หรือถ้าอุจจาระมีมูกเลือดปน ควรพามาพบแพทย์ทันที 5. อาการชัก ปกติเด็กวัยนี้จะมีการสะดุ้ง ผวา สะอึก หรือมีภาวะแขนขาสั่น แต่จับแล้วจะหยุด พอปล่อยอาจจะ มีอาการสั่นๆ อีกเล็กน้อย อาการที่ ผิดปกติในทารกแรกเกิดนี้ การชักจะไม่เกร็งกระตุกเหมือนในเด็กโต แต่อาจมีอาการแค่เกร็ง ตาลอย และกระพริบตาถี่ๆ กำมือ เหมือนว่ายน้ำ ขาถีบสูงเหมือนปั่นจักรยาน ปากจะขมุบขมิบคล้ายดูดนมตลอดเวลา โดยมีอาการตาลอยค้างร่วมด้วย ซึ่งอาการแบบนี้ ควรรีบพามาพบแพทย์ทันที เพราะอาจมีความผิดปกติทางสมอง หรือมีการติดเชื้อได้"

ลูกชอบเกร็งตัวคืออะไร? พฤติกรรมปกติหรือสัญญาณอันตราย

“การเกร็งตัว” หรือ stiffening คือภาวะที่กล้ามเนื้อแข็งตึงผิดปกติ บางครั้งมาพร้อมอาการกระตุก หรือชัก หากอาการเกิดเพียงชั่วคราว ลูกยังมีสติ รับรู้ ตอบสนองต่อเสียงหรือสัมผัสได้ อาจเป็นเพียงการตอบสนองต่อสิ่งเร้า แต่หาก ลูกชอบเกร็งตัว หรือมีอาการไม่ตอบสนองร่วมด้วยควรรีบพาลูกไปพบแพทย์ทันที

ลูกเกร็งตัวบ่อยในวัยทารก: พัฒนาการแค่ไหนถือว่าปกติ?

ในช่วงวัยแรกเกิด–6 เดือน เด็กอาจเกร็งตัวโดยธรรมชาติ เช่น ยืดแขนขาแรงเมื่อสะดุ้ง หรือผวา (startle reflex) หากลูกยังนอนหลับง่าย  ตอบสนองเมื่อถูกเรียก ถือเป็นพัฒนาการปกติ แต่หากอาการเกร็งมาพร้อมกับ การเบนตา หยุดหายใจ หรือไม่รู้สึกตัว เป็นภาวะผิดปกติ ที่ควรได้รับการตรวจวินิจฉันจากแพทย์โดยเร็ว

อาการเกร็งแบบไหนที่ควรกังวล? วิธีแยกจากพฤติกรรมปกติ

ลักษณะที่ควรกังวล

-เกร็งทั้งตัวร่วมกับหมดสติ หรือหายใจลำบาก

-มีอาการชักกระตุกถี่เป็นจังหวะ

- ไม่ตอบสนองต่อเสียงหรือสัมผัส

หากพบลักษณะดังกล่าว ควรพาไปพบแพทย์ทันที เพราะอาจเกี่ยวข้องกับอาการชักหรือโรคลมชัก 

สาเหตุที่ทำให้ลูกชอบเกร็งตัวในแต่ละช่วงวัย

0–6 เดือน: พัฒนาการตามวัย, อาการชักในทารก (neonatal seizure)

6–12 เดือน: ปัญหาการกลืน, ท้องอืด, กรดไหลย้อน

1–3 ปี: ปวดท้อง, ท้องผูก, เครียดทางอารมณ์

ทุกช่วงวัย: ชักจากไข้สูง โรคติดเชื้อ โรคกล้ามเนื้อ ระบบประสาทและสอง

ลูกเกร็งตัวหลังดูดนมหรือก่อนถ่าย เป็นเรื่องปกติไหม?

เกร็งตัวหลังดูดนมอาจเกิดจากการกลืนลม หรือ reflex ดึงขาขึ้น แต่อยู่ในระยะสั้น หากไม่ขัดขวางการหายใจ การทานนม ทานอาหาร และการนอน ถือว่าไม่เป็นอันตราย ไม่จำเป็นต้องกังวล

ความแตกต่างระหว่าง “เกร็งตัวเล่น” กับ “กล้ามเนื้อเกร็งผิดปกติ”

-เกร็งตัวเล่น เกิดเพื่อสำรวจร่างกาย ตอบสนองต่อสิ่งเร้า

-กล้ามเนื้อเกร็งผิดปกติ จะเกร็งแบบทรงตัวนาน หรือร่วมกับชัก กระตุก หมดสติ ไม่ตอบสนอง จำเป็นต้องเฝ้าระวัง เตรียมพร้อมเพื่อพาลูกไปพบแพทย์

ลูกเกร็งตัวระหว่างนอนหรือผวา: อาการที่ควรเฝ้าระวัง

หากลูกสะดุ้งตื่นกลางดึก เกร็งตัว ร้องไห้แรง และดูเหมือนหวาดกลัว อาจเป็นสัญญาณของโรคลมชักขณะหลับ (sleep epilepsy) ควรจดบันทึกเวลาที่เกิดพฤติกรรม และถ้าเป็นไปได้ ถ่ายวิดีโอไว้ประกอบการวินิจฉัย

การสังเกตและบันทึกพฤติกรรมเกร็งของลูกเพื่อแจ้งแพทย์

-จด วัน เวลา และ ระยะเวลาที่ลูกเกร็ง

-บันทึก สิ่งกระตุ้นก่อนเกิดเหตุ เช่น บรรยากาศ อาหาร หรืออารมณ์

-ถ่ายวิดีโอหากเป็นไปได้ เพื่อให้แพทย์สามารถประเมินได้แม่นยำยิ่งขึ้น

โรคลมชักในเด็กกับอาการเกร็ง: ความเกี่ยวข้องที่พ่อแม่ควรรู้

อาการชักอาจแสดงออกด้วยการเกร็งทั้งตัวหรือเฉพาะจุด (focal/generalized seizure)

สาเหตุอาจมาจากความผิดปกติของสมองโดยกำเนิด ไข้สูง หรือการพัฒนาระบบประสาทล่าช้า หากสงสัยว่าลูกมีอาการ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจคลื่นสมอง (EEG)

แนวทางดูแลและส่งเสริมพัฒนาการลูกที่มีพฤติกรรมเกร็งตัวบ่อย

-สร้างสภาพแวดล้อมที่สงบ

-เรียกชื่อ อุ้ม ประคอง กอดเบาๆอย่างอ่อนโยน  ระหว่างที่ลูกเกร็งตัว

-ดูแลให้นมและอาหารตามช่วงวัยอย่างเพียงพอ

-จดบันทึกอาการเพื่อเป็นข้อมูลสุขภาพเมื่อพาลูกไปพบแพทย์

ลูกเกร็งตัวแบบใดที่ต้องพาไปพบแพทย์

-เกร็งตัวนานเกิน 1 นาที

-เกร็งตัวซ้ำภายใน 24 ชม.

-เกร็งจนหมดสติหรือหยุดหายใจ ไม่ตอบสนองต่อเสียงกระตุ้น

-เกร็งร่วมกับไข้สูงหรือมีอาการทางระบบประสาท เช่น  ตาค้างเหม่อลอย

แม้อาการ "ลูกชอบเกร็งตัว" จะพบได้บ่อยในวัยทารก แต่พ่อแม่ไม่ควรละเลยสัญญาณผิดปกติ โดยเฉพาะเมื่อมีไข้ ร่วมกับการนอนสะดุ้ง หรือทารกกระตุกบ่อย หากไม่แน่ใจ ควรจดบันทึกอาการและรีบพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อความปลอดภัยและพัฒนาการที่ดีของลูกในระยะยาว

https://icoh.anamai.moph.go.th/web-upload/39x9945c5ac3cdcffe95050a4b4ef9085d6/m_magazine/35480/2455/file_download/e7c50bef5c8f16bed740b2e15aeee12e.pdf

https://hpc9.anamai.moph.go.th/web-upload/34xf7bc6945ddc8ea9e10383b7c6093a547/m_document/31725/13097/file_download/8fccc10850cde3f6f3ddc1d65a4faf44.pdf

https://th.rajanukul.go.th/_admin/file-download/20-4371-1442455183.pdf