อาการหลังฉีดยาแล้วเป็นก้อนไตแข็ง สิ่งที่ควรรู้และการดูแลที่เหมาะสม

"อาการดังกล่าวเป็นอาการที่พบได้ค่ะ แนะนำคณแม่ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นๆประคบเบาๆให้น้องนานประมาณ 20 นาที เช้าเย็นอาการจะค่อยๆดีขึ้นค่ะ ห้ามบีบนวดหรือเค้นไตแข็งนะคะ ทั้งนี้เกิดจากการเกร็งของกล้ามเนื้อขณะที่ฉีดยาค่ะ แต่ถ้าก้อนนั้นมีอาการอักเสบมากขึ้น บวมแดง แนะนำให้พาน้องไปพบแพทย์นะคะ ขอให้น้องหายโดยเร็วนะคะ"

อาการก้อนไตหลังฉีดยาคืออะไร

อาการก้อนไตแข็งบริเวณที่ฉีดยาเป็นภาวะที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในเด็กเล็กหรือผู้ที่ได้รับวัคซีนหรือยาฉีดเข้าใต้ผิวหนังหรือกล้ามเนื้อ ก้อนนี้มักไม่มีอันตรายและจะหายไปเองภายใน 1-2 เดือน 

ก้อนไตที่เกิดขึ้นหลังการฉีดยาคือการที่เนื้อเยื่อบริเวณที่ได้รับยาเกิดการแข็งตัวหรือตอบสนองต่อสารบางอย่างในยา หรือการสะสมของยาหรือโปรตีนในกล้ามเนื้อหรือใต้ผิวหนัง ก้อนนี้อาจจับได้เป็นก้อนแข็งขนาดเล็กไม่เจ็บปวดอักเสบ พบได้ในเด็กเล็กหรือผู้ที่มีผิวบาง มักจะพบก้อนดังกล่าวได้ชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อฉีดวัคซีน เช่น วัคซีน DTP หรือวัคซีนรวม (คอตีบ บาดทะยัก ไอกรน)

สาเหตุที่ทำให้เกิดก้อนแข็งหลังฉีดยา

1.ปฏิกิริยาของร่างกายต่อยา การฉีดยาอาจทำให้ร่างกายเกิดการตอบสนอง โดยมีการสะสมของเซลล์ภูมิคุ้มกันที่บริเวณฉีด

2.เทคนิคการฉีด การฉีดที่ไม่ถูกต้อง เช่น ฉีดตื้นเกินไป อาจทำให้ยากระจายตัวไม่ดีเกิดเป็นก้อนไตได้

3.สารประกอบในยา บางครั้งสารประกอบในยาหรือวัคซีนอาจทำให้เกิดการระคายเคืองและก่อให้เกิดก้อนแข็งได้

ยาประเภทไหนที่มักทำให้เกิดก้อนไต

-วัคซีน เช่น วัคซีนบาดทะยัก, วัคซีนโมเดอร์นา, วัคซีนบีซีจี

-ยาฉีดอื่นๆ เช่น ยาปฏิชีวนะบางชนิด หรือยาที่มีความหนืดสูง

วิธีสังเกตก้อนไตปกติกับก้อนอักเสบ

ก้อนไตปกติ

-ไม่มีอาการเจ็บหรือปวด

-ไม่มีแดง บวม หรือร้อนบริเวณก้อน สีผิวยังคงปกติ 

-ขนาดเพิ่มอย่างช้าๆ และหายไปเอง

ก้อนอักเสบ

-มีอาการเจ็บ ปวด หรือร้อนบริเวณที่ฉีด

-ผิวหนังมีสีแดงหรือบวมเพิ่มขึ้น

-อาจมีไข้ร่วมด้วย

ก้อนไตหลังฉีดยาอันตรายหรือไม่

ถ้าไม่แดง ไม่เจ็บ ไม่ร้อน มักจะไม่อันตราย โดยทั่วไป ก้อนไตหลังฉีดยาไม่เป็นอันตรายและจะหายไปเองภายใน 1-2 เดือน ระหว่างนี้ดูแลทำความสะอาดตามปกติ ห้ามบีบหรือคลึง เพราะจะทำให้ก้อนแข็งอักเสบได้ และหากมีอาการอักเสบหรือ ปวด บวม ร้อน แดง  ควรปรึกษาแพทย์

ระยะเวลาที่ก้อนไตจะหายเองตามธรรมชาติ

-ภายใน 1-2 เดือน แล้วแต่ชนิดของยาและปฏิกิริยาร่างกาย 

-หากผ่าน 3 เดือน แล้วยังไม่ยุบ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

-หากก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นอย่างรวดเร็ว ภายใน 2-3 วัน

-มีอาการเจ็บ ปวด หรือร้อนบริเวณที่ฉีด

-มีไข้หรืออาการอื่นๆ ร่วมด้วย

-ก้อนไม่ยุบลงภายใน 2 เดือน

ยาหรือครีมที่ช่วยลดการอักเสบ

การดูแลเบื้องต้นสามารถทำได้โดยการประคบอุ่นบริเวณที่ฉีดบ่อยๆหรืออย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ครั้งละ 20 นาที หากมีอาการปวดสามารถใช้ยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล ตามคำแนะนำของแพทย์

คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลหลังฉีดยา

1.ถ้ามีอาการปวดบวมให้ใช้เจลเย็นหรือผ้าชุบน้ำเย็นประคบบริเวณที่ปวดทันที และรับประทานยาแก้ปวดพาราเซตตามอล

2.สังเกตอาการ หากมีอาการผิดปกติ เช่น บวมแดง ร้อน หรือเจ็บ ควรปรึกษาแพทย์ทันที

3.หลีกเลี่ยง ไม่ควรบีบ นวด หรือเค้นบริเวณที่เป็นก้อนไต

https://www.bangpakok3.com/care_blog/view/227

https://www.khonkaenram.com/th/services/health-information/health-articles/pediatrics/vaccine-schedule

https://www.ekachaihospital.com/th/swelling-before-vaccine/?srsltid=AfmBOoqP8vP3QTshubKgeRd5NjxNRkkqrKVItLDndGLIyzdbVhQiCeQv

https://www.bnhhospital.com/th/article/allergic-to-vaccine

https://mvec.mcri.edu.au/references/injection-site-nodules/