สิ่งสำคัญที่ควรทราบ

นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง  ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก


โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก

อาหารบำรุงน้ำนม ที่คุณแม่ให้นมไม่ควรพลาด พร้อมเมนูกระตุ้นน้ำนมอย่างมีคุณภาพ

ตรวจสอบบทความโดย: นภาวัล มณีกุล

คหกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาโภชนาการชุมชน

อาหารเพิ่มน้ำนมแม่สำหรับแม่นมน้อย

นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับลูกน้อย เพราะมีสารอาหารมากกว่า 200 ชนิด ที่มีประโยชน์ต่อการเจริญเติบโต พัฒนาสมอง สร้างความผูกพันระหว่างแม่และลูก ทำให้เด็กอารมณ์ดี พร้อมเรียนรู้ แม้นมแม่มีประโยชน์ต่อลูกน้อย แต่ปัญหาก็คือ แม่บางคน มีน้ำนมแม่ไม่เพียงพอ และอาหารอะไรล่ะ ที่จะช่วยเพิ่มน้ำนมแม่ได้บ้าง

ทำให้คุณแม่หลังคลอดทั้งหลายต่างเสาะแสวงหาวิธีการ โดยเฉพาะเรื่องอาหารเพิ่มน้ำนมแม่ เพื่อช่วยให้มีน้ำนมแม่ในปริมาณที่มากพอให้ลูกกินได้นานที่สุด วันนี้ดูเม็กซ์ มีหลากหลายอาหารเพิ่มน้ำนม ที่มีความเชื่อมาทุกยุคทุกสมัยว่าอาจมีส่วนช่วยเพิ่มน้ำนมได้

8 สุดยอดอาหารเพิ่มน้ำนมแม่และเมนูแนะนำ

1. หัวปลี

สุดยอดครองแชมป์ตลอดกาล เมื่อนึกถึงอาหารเพิ่มน้ำนมแม่ “หัวปลี” สรรพคุณของหัวปลีที่ทำให้เป็นอาหารเพิ่มน้ำนมแม่แม่ยอดฮิตติดลมบนมาโดยตลอด คือ มีสาร lactagogum จะไปกระตุ้นการสร้างฮอร์โมน oxcytocin and prolactin ซึ่งเป็นฮอร์โมนโมนที่สำคัญในการสร้างน้ำนมแม่ และเจ้าฮอร์โมน 2 ตัวนี้จะทำงานได้ดียิ่งขึ้น เมื่อได้รับการดูดจากลูกน้อยค่ะ​

ด้วยสรรพคุณนี้เองจึงไม่น่าแปลกใจที่หัวปลีจะครองแชมป์ สุดยอดอาหารเพิ่มน้ำนมแม่ และในปัจจุบันยังมีการสกัดเป็นน้ำหัวปลี แคปซูลหัวปลี มาวางจำหน่ายให้คุณแม่รับประทานได้ง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตาม สำหรับคุณแม่ที่ชอบทานหัวปลีสดๆ ก็มีเมนูสุดฮิต ของอาหารเพิ่มน้ำนมแม่ ที่มีหัวปลีเป็นส่วนประกอบ ได้แก่ แกงเลียงหัวปลี เพราะนอกจากมีหัวปลีเป็นพระเอกแล้ว ยังรวมคุณค่าสารอาหารต่างๆอีกมายมาย ที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของลูกน้อย อาทิเช่น แคลเซี่ยม โปรตีน จากปลาป่น หรือกุ้งแห้ง กะปิ น้ำปลา ใยอาหาร วิตามินแร่ธาตุ จากผักต่างๆที่ใส่ ได้แก่ ฟักทอง แครอท ใบแมงลัก พริกไทย หรือจะทำยำหัวปลี ทอดมันหัวปลี ก็อร่อยไปอีกแบบค่ะ

2. ขิง

ถ้าพูดถึงอาหารเพิ่มน้ำนมแม่นั้น ต้องมีขิง อยู่ในอันดับต้นๆแน่นอน เนื่องจากสรรพคุณทางสมุนไพรของขิง เป็นยาร้อน เพิ่มการไหลเวียนเลือด ทำให้น้ำนมไหลดี เชื่อว่าเมื่อคุณแม่กินเข้าไป สรรพคุณที่ดีของขิงจะผ่านทางน้ำนมไปสู่ลูก

เมนูที่มีขิงเป็นส่วนประกอบ ได้แก่ ไก่ผัดขิง น้ำขิง ยําขิง ยําปลาทูใส่ขิง มันหรือถั่วเขียวต้มน้ำขิง ไข่หวานน้ำขิงต้มอุ่นๆ โจ๊กใส่ขิง

นอกจากนี้ยังมีพืชผักบางชนิดมีส่วนประกอบที่ช่วยเพิ่มการไหลเวียนของเลือด ซึ่งก็อาจจะส่งผลต่อการหลั่งของน้ำนมแม่ และยังเพิ่มคุณภาพน้ำนมแม่ได้อีกด้วย ได้แก่

3. ใบกระเพรา

มีธาตุเหล็ก แคลเซียม ฟอสฟอรัส ใยอาหารสูง มีรสร้อน บำรุงธาตุไฟ ขับลม เพิ่มการไหลเวียนของเลือด อาจช่วยให้มีน้ำนมมากขึ้น แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ หวัด ถ้าลูกได้รับจากนมแม่ ก็จะช่วยลดอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ ได้ด้วย ค่ะ

เมนูอาหารเพิ่มน้ำนมแม่แนะนำ ได้แก่ ผัดกระเพรา แกงป่า แกงเลียงใบกระเพรา

4. ฟักทอง

ผักเนื้อเหลือง อุดมไปด้วยวิตมิน เอ บี ซี ฟอสฟอรัส เบต้าแคโรทีน ทำให้ผิวพรรณสดใส
เมนูแนะนำ ได้แก่ ฟักทองผัดไข่ แกงเลียง ฟักทองนึ่ง

5. กุ้ยช่าย

มีแคลเซียม ฟอสฟอรัส เหล็ก คาร์โบไฮเดรต เบต้าแคโรทีน วิตามินซี ช่วยขับน้ำนม แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ ขับลม
เมนูอาหารแนะนำ ได้แก่ ดอกกุ้ยช่ายผัดตับ ขนมกุ้ยช่าย ใบสดๆเป็นเครื่องเคียงทานคู่กับผัดไทย

7. ใบแมงลัก

มีรสร้อน มีธาตุเหล็ก แคลเซียม วิตามินบี และวิตามินซี ช่วยบำรุงเลือด เสริมสร้างกระดูกและฟัน
เมนูอาหารแนะนำ ใส่ในแกงเลียงต่างๆ ใบสดๆเป็นเครื่องเคียงทานคู่กับ ขนมจีน หรือใส่แกงป่า

8. มะละกอ

ผลไม้ที่หาทานได้ง่าย มีวิตามิน เอ บี ซี และใยอาหาร ซึ่งช่วยบำรุงสายตา เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ และช่วยให้ระบบขับถ่ายดี
เมนูอาหารแนะนำ ทานผลสุก แกงส้มมะละกอ มะละกอผัดไข่

9. ตําลึง

มีโปรตีน มีวิตามินเอ วิตามินบีหนึ่ง วิตามินบีสอง วิตามินบีสาม วิตามินซี แคลเซียม เหล็ก เส้นใยอาหารในปริมาณมาก สรรพคุณ ช่วยบํารุงน้ํานม บํารุงเลือด บํารุงกระดูก บํารุงสายตา บํารุงผม บํารุงประสาท

เมนูอาหารเพิ่มน้ำนมแม่แนะนำ

แกงเลียงตําลึง หรือแกงกะทิลูกตําลึง แกงจืดตำลึงหมูสับ

เห็นไหมคะว่า มีอาหารมากมายหลายชนิดที่ทานแล้วดีต่อสุขภาพ และมีส่วนช่วยในการเพิ่มน้ำนมแม่ได้อีกด้วย แต่ที่สำคัญนอกจากน้ำนมแม่มีปริมาณมากแล้วต้องมีคุณภาพด้วยนะคะ

กินอย่างไรเพิ่มนํ้านมแม่และให้ได้นํ้านมคุณภาพ

  1. กินอาหารให้เพียงพอ ครบคุณค่า อาหารสดใหม่ ปรุงสุก จึงจะทำให้มีน้ำนมมากพอ เพิ่มปริมาณเนื้อสัตว์และอาหารที่ทดแทนเนื้อสัตว์ เช่น ไข่วันละ 1 ฟอง นมแบบไขมันต่ำ 3 แก้ว
  2. กินอาหารจำพวกธัญพืชให้ได้ประมาณร้อยละ 40 ของปริมาณอาหารที่ได้รับต่อวัน กินผัก ผลไม้หลากสี
  3. เลือกใช้ไขมันคุณภาพ ไม่ต้องเพิ่มปริมาณมากขึ้น โดยวันหนึ่งควรได้รับไขมันทั้งหมดวันละไม่เกิน 6 ช้อนชา

หากคุณแม่ดูแลตัวเองด้วยการทานอาหารที่ดี อาหารเพิ่มน้ำนมแม่ พักผ่อนให้เพียงพอ ทำจิตใจให้ร่าเริงแจ่มใส ไม่เครียดแล้ว มั่นใจได้เลยว่าคุณแม่ต้องประสบความสำเร็จในการให้นมแม่อย่างแน่นอนค่ะ

เมนูอาหารที่ช่วยกระตุ้นน้ำนม

เมนูเรียกน้ำนม หรือ เมนูเพิ่มน้ำนม ที่นอกจากจะช่วยกระตั้นการสร้างน้ำนมแล้ว 

ยังได้รับสารอาหารที่หลากหลายอีกด้วยตัวอย่างเมนูที่แนะนำ ได้แก่ 

1.แกงเลียงหัวปลี – เป็นเมนูที่รวมผักสมุนไพรและหัวปลีในจานเดียว

2.ต้มจืดฟักทองหมูสับ – จะเน้นโปรตีนและวิตามินในเมนูเดียว

3.ข้าวต้มปลาน้ำขิง – ขิงจะเป็นตัวช่วยให้ย่อยง่าย ช่วยกระตุ้นน้ำนม และบำรุงร่างกาย

4.แกงป่าปลาช่อนใส่กะเพราแดง – รสชาติจัดจ้าน ช่วยกระตุ้นระบบเผาผลาญ

5.ต้มเลือดหมูใบตำลึง – อุดมไปด้วย โปรตีน วิตามินเอ แคลเซียม ธาตุเหล็กช่วย

เพิ่มคุณภาพน้ำนมได้เป็นอย่างดี

 

ที่สำคัญควรหลีกเลี่ยงคือ การปรุงรสจัดจ้านเกินไปในช่วงให้นม เพราะอาจส่งผลต่อลูกน้อยได้เสมอ ทั้งนี้คุณแม่ควรทานอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่ และเน้นอาหารสด สะอาด หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูปเพื่อคุณภาพน้ำนมที่ดีที่สุด

อาหารที่แม่ให้นมควรหลีกเลี่ยง

อาหารบางประเภทสามารถยับยั้งการหลั่งของฮอร์โมนซึ่งเกี่ยวข้องกับการผลิตน้ำนม รวมทั้งมีผลเสียต่อสุขภาพคุณแม่และลูกได้ เช่น

-เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เช่น กาแฟ ชา ที่อาจทำให้ร่างกายขาดน้ำ ส่งผลให้น้ำนมลดและหลับยาก

-แอลกอฮอล์ จะทำให้ลดคุณภาพของน้ำนมและส่งผลเสียต่อลูกที่ทานนม

-อาหารที่มีโซเดียมสูง รสเค็มจัด หรือหวานจัด จะเพิ่มภาระให้ไตและส่งผลต่อน้ำนม

-อาหารปรุงไม่สุกและอาหารค้างคืน : อาจทำให้คุณแม่ท้องเสียได้ง่าย 

-อาหารรสจัด : ส่งผลทางอารมณ์ของลูกน้อย มีอาการหงุดหงิดง่าย ร้องไห้ไม่หยุด นอนหลับน้อย และตื่นขึ้นมาภายในระยะเวลาอันรวดเร็ว

-หลีกเลี่ยงผักและผลไม้ เช่น ผักตระกูลกะหล่ำ หัวหอมใหญ่ กล้วยหอม 

ทำให้ทารกมีลมในกระเพาะอาหาร มีอาการแน่นท้อง ท้องอืด

ความเชื่อผิด ๆ เกี่ยวกับอาหารบำรุงน้ำนม

หลายความเชื่อเกี่ยวกับ อาหารบำรุงน้ำนม ที่สืบต่อกันมาโดยไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์อาจทำให้คุณแม่หลงทาง ไม่ว่าจะเป็นต้องกินนมเยอะ ๆ ถึงจะทำให้มีน้ำนม กินข้าวเหนียวช่วยทำให้น้ำนมไหลได้ดี หรือกินน้ำต้มสมุนไพรที่เข้มขนจะช่วยให้ผลิตน้ำนมได้ดีมากยิ่งขึ้น แต่ล้วนแล้วแต่ไม่ได้มีผลอะไรเลยเช่นเดียวกัน ทุกอย่างล้วนเป็นสิ่งตรงข้ามเสียมากกว่า ดังนั้นการเลือกอาหารควรอิงจากหลักโภชนาการที่เหมาะสมและปลอดภัยทั้งต่อแม่และลูก

คำแนะนำจากแพทย์

แนะนำว่าการผลิตน้ำนมที่ดีเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ไม่ใช่เพียงแค่อาหาร แต่รวมถึงการให้ลูกดูดนมสม่ำเสมอ การพักผ่อนเพียงพอ การดื่มน้ำอย่างน้อยวันละ 2 ลิตร พยายามลดความเครียด และมีความสุขกับการเลี้ยงลูก หากมีปัญหาน้ำนมไม่ไหลหรือลูกดูดไม่อิ่ม แนะนำปรึกษาแพทย์ หรือนักโภชนาการด้านการให้นมเพื่อวางแผนอาหารที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายของแม่

M25-116

Careline Footer

Careline เคียงข้างคุณแม่…ดูแลลูกรัก

ทุกคำถามที่คุณแม่อยากรู้ เราพร้อมให้คำแนะนำโดยผู้เชี่ยวชาญพยาบาล และนักโภชนาการ.

x