การไหลย้อนคืออะไร? ถ้ามีอาการนี้ต้องทำอย่างไร? 

เขียนโดยDumex

19 มี .ค. 2026

สรุป 

บทความอธิบายภาวะการไหลย้อนในทารก ตั้งแต่ความหมาย สาเหตุจากความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหาร ไปจนถึงอาการที่ผู้ปกครองสังเกตได้ และแนวทางดูแลเบื้องต้น รวมถึงกรณีที่ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติมด้านสุขภาพของเด็ก

ประเด็นสำคัญ

• อธิบายภาวะการไหลย้อนว่าเป็นการไหลกลับของสิ่งในกระเพาะสู่หลอดอาหารและช่องปาก

• อธิบายประโยชน์ของการเข้าใจสาเหตุของภาวะนี้ในการช่วยให้ผู้ปกครองลดความกังวล 

• เน้นความสำคัญของการสังเกตอาการและปรับท่าทางการให้นมเพื่อลดความไม่สุขสบายของทารก

• กล่าวถึงความท้าทายและโอกาสในการติดตามอาการต่อเนื่อง และตัดสินใจพบแพทย์อย่างเหมาะสม

เนื้อหา

• การไหลย้อนคืออะไร 

• สาเหตุของการไหลย้อน คืออะไร

• ลูกมีอาการไหลย้อน จะทราบได้อย่างไรและจะทำอะไรได้บ้าง

• สรุป

• คำถามที่พบบ่อย 

การไหลย้อนคืออะไร

การไหลย้อน คือ ภาวะที่สิ่งที่อยู่ในกระเพาะอาหารของลูกไหลย้อนกลับขึ้นมาทางหลอดอาหาร หรือขึ้นมาถึงในปาก ซึ่งเป็นอาการที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก และมักทำให้พ่อแม่สังเกตเห็นว่าลูกมีการสำรอก หรือมีนมไหลออกมาหลังจากกินเสร็จ

ภาวะนี้หมายถึงการที่อาหาร นม หรือของเหลวภายในกระเพาะอาหารไม่เคลื่อนลงตามปกติ แต่ย้อนกลับขึ้นมาตามหลอดอาหาร และอาจออกมาที่ปากให้เห็นอย่างชัดเจน ทั้งนี้ การไหลย้อนเป็นคำอธิบายลักษณะอาการของการไหลย้อนของสิ่งที่อยู่ในกระเพาะอาหาร ไม่ได้เป็นชื่อโรคจำเพาะเพียงอย่างเดียว

สาเหตุของการไหลย้อน คืออะไร

การไหลย้อนมักเกิดจากกล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารส่วนล่างที่ยังไม่แข็งแรง ทำให้ไม่สามารถปิดกั้นไม่ให้อาหารและกรดในกระเพาะไหลย้อนขึ้นสู่หลอดอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ ภาวะนี้พบได้บ่อยในทารกช่วงขวบปีแรก และมักจะค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อกล้ามเนื้อหูรูดพัฒนาและแข็งแรงมากขึ้น

กล้ามเนื้อหูรูดนี้ทำงานคล้ายวาล์ว มีหน้าที่ป้องกันไม่ให้อาหารไหลย้อนกลับขึ้นไปบนหลอดอาหาร ซึ่งเป็นท่อที่เชื่อมระหว่างกระเพาะอาหารกับปาก ในช่วงปีแรกของชีวิตลูกน้อย กล้ามเนื้อส่วนนี้ยังทำงานได้ไม่เต็มที่ จึงมีโอกาสเกิดการไหลย้อนได้สูง โดยพบอาการไหลย้อนหลังคลอดได้ถึงประมาณร้อยละ 50 อย่างไรก็ตาม เมื่อกล้ามเนื้อหูรูดแข็งแรงขึ้น ภาวะไหลย้อนจะค่อย ๆ ลดลง เหลือเพียงประมาณ 1 ใน 20 เท่านั้นที่ยังมีโอกาสมีอาการนี้อยู่หลังอายุ 10 เดือน

ลูกมีอาการไหลย้อน จะทราบได้อย่างไรและจะทำอะไรได้บ้าง

หากลูกมีอาการไหลย้อน คุณมักจะสังเกตได้ไม่ยาก เพราะลูกจะอาเจียนนมออกมาหลังจากกินนม และอาจมีอาการสะอึกหรือไอร่วมด้วยเมื่อมีการไหลกลับของนมไม่ถูกจังหวะ อย่างไรก็ตาม หากลูกยังดูแข็งแรง ร่าเริง และมีสุขภาพโดยรวมดี คุณไม่จำเป็นต้องกังวลมากนัก เพียงคอยเช็ดและซับนมที่หกออกมาให้สะอาดก็เพียงพอ

อย่างไรก็ตาม ควรปรึกษากุมารแพทย์หากลูกมีอาการต่อไปนี้เป็นประจำ

• มีอาการไหลย้อนบ่อยกว่า 5 ครั้งต่อวัน หรือแหวะนมพุ่งเป็นสาย มีสีเขียวหรือมีน้ำดีปน 

• ลูกร้องไห้มากหรือแสดงความไม่สบายตัวขณะกินนม

• ลูกอาเจียนบ่อยครั้งผิดปกติ

• มีอาการไออยู่ตลอดเวลาหรือไอบ่อย หรือไอจนตัวเขียวโดยไม่ทราบสาเหตุ

คุณสามารถช่วยบรรเทาอาการไหลย้อนของลูกได้ โดยพยายามให้ลูกกินนมในท่าตั้งตรง หรืออุ้มลูกไว้ในท่านั่งเอนตัว กึ่งนั่งกึ่งนอนศรีษะสูงหลังจากกินนมประมาณ 20 นาที นอกจากนี้ ควรลดปริมาณนมในแต่ละครั้งให้เหมาะสม แต่เพิ่มความถี่ในการให้นมให้บ่อยขึ้น เพื่อช่วยลดโอกาสการไหลย้อนของนม 

สรุป

การไหลย้อนในลูกน้อยเป็นภาวะที่พบได้บ่อยและมักดีขึ้นเองเมื่อกล้ามเนื้อหูรูดกระเพาะอาหารแข็งแรงขึ้น ดังนั้น การสังเกตอาการ ปรับท่าทางการให้นม และดูแลทั่วไปอย่างถูกวิธีจึงสำคัญมาก หากมีอาการรุนแรง เช่น น้ำหนักไม่ขึ้น ร้องกวนมาก หายใจลำบาก หรืออาเจียนพุ่ง ควรพาลูกไปพบแพทย์เพื่อรับการประเมินและคำแนะนำเพิ่มเติมอย่างเหมาะสม

ประเด็นสำคัญ

• สังเกตอาการไหลย้อน เช่น แหวะนมบ่อย ร้องงอแงหลังให้นม 

• ปรับท่าทางอุ้มให้ศีรษะสูงหลังให้นมอย่างน้อย 20–30 นาที

• แบ่งให้นมในปริมาณน้อยแต่บ่อยครั้ง ลดการอิ่มจนเกินไป

• หมั่นติดตามน้ำหนักตัวและพัฒนาการของลูกอย่างสม่ำเสมอ

• รีบพาลูกไปพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ หรืออาการไหลย้อนรุนแรง 

คำถามที่พบบ่อย

การไหลย้อนในทารกคืออะไร

การไหลย้อนคืออาการที่สิ่งที่อยู่ในกระเพาะของลูกไหลย้อนออกมายังหลอดอาหารหรือในปาก เกิดจากกล้ามเนื้อหูรูดที่ทำงานเหมือนวาล์วยังไม่แข็งแรงพอ

ทำไมทารกถึงมีอาการไหลย้อนและพบบ่อยแค่ไหน

เกิดจากกล้ามเนื้อหูรูดที่ทำหน้าที่เป็นวาล์วยังไม่แข็งแรงพอ พบในทารกถึงร้อยละ 50 แต่จะดีขึ้นเอง และเหลือเพียง 1 ใน 20 ที่ยังมีอาการหลังอายุ 10 เดือน

จะรู้ได้อย่างไรว่าลูกมีอาการไหลย้อนและต้องดูแลอย่างไร

สังเกตได้จากการอาเจียนนมหลังกินนม อาจมีอาการสะอึกหรือไอ สามารถช่วยได้โดยให้กินนมในท่าตั้งตรง อุ้มไว้ 20 นาทีหลังกินนม และลดปริมาณนมแต่ให้บ่อยขึ้น

Ref.

https://www.facebook.com/watch/?v=2071867477023965

https://shorturl.asia/ltqLa

CVM no. M26-260