สิ่งสำคัญที่ควรทราบ
นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก
โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก
เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ
เด็กที่เลี้ยงด้วยนมแม่มักไม่ค่อยมีอาการถ่ายยาก
ลูกท้องผูก กินอะไรดี? แนวทางดูแลสำหรับพ่อแม่มือใหม่
สาเหตุที่ทำให้เด็กท้องผูกบ่อย และพฤติกรรมที่ควรหลีกเลี่ยง
ผักผลไม้ที่ช่วยแก้ท้องผูกสำหรับเด็กเล็ก
นมแม่ vs นมผสม: ส่งผลต่ออาการท้องผูกในทารกอย่างไร
อาหารที่เด็กควรหลีกเลี่ยงหากมีอาการท้องผูก
ข้าวโอ๊ต กล้วย และมันเทศ: 3 อาหารกู้วิกฤตท้องผูกในเด็ก
เด็กที่เลี้ยงด้วยนมแม่มักไม่ค่อยมีอาการถ่ายยาก เพราะนมแม่นั้นย่อยง่าย ทำให้อุจจาระนิ่ม แต่สำหรับเด็กในวัยหย่านม พ่อแม่ต้องหาเมนูอาหารสำหรับเด็กท้องผูกอย่างไร แบบไหน ที่จะช่วยให้ลูกถ่ายง่ายขึ้น
1. มันฝรั่งอบหรือนึ่ง ซึ่งในมันฝรั่งหนึ่งลูก จะมีปริมาณไฟเบอร์ถึง 3 กรัม และแนะนำให้ทานทั้งเปลือก จะช่วยเพิ่มการขับถ่ายให้ง่ายมากขึ้นอีก
2. น้ำมะเขือเทศ ถ้าลูกชอบ และทานได้ ก็ควรให้วันละ 1 แก้วตอนเช้าทุกวัน หรืออาจจะผสมน้ำผลไม้อย่าง น้ำสัปปะรดหรือน้ำส้ม เพื่อให้รสชาติดีขึ้นสำหรับลูก
3. ผลไม้อย่างมะละกอสุกและกล้วยสุก จะช่วยการขับถ่ายให้ง่ายขึ้นมาก แนะนำให้ทานหลังอาหารเย็นทุกวัน และจะดีมาก ถ้าให้ทานผลไม้แทนขนมหวานต่างๆ
4. ผลไม้ต่างๆ ที่มีใยอาหารมาก เช่น ฝรั่ง แอปเปิ้ล สัปปะรด ราสเบอร์รี่ และกล้วยสุกงอม รวมถึงผักใบเขียวต่างๆ
5. ลูกพรุน สามารถให้แทนขนม หรือจะให้ดื่มน้ำพรุนก่อนนอนก็ทำได้เช่นกัน ซึ่งจะทำให้การขับถ่ายหลังตื่นง่ายขึ้น
6. อาหาร หรือขนมที่มีฟักทอง ไม่จะเป็นเมนูแบบไหนทั้ง ฟักทองนึ่ง ฟักทองย่าง เพราะผลไม้ฟักทองใยอาหารมาก จึงช่วยให้ถ่ายง่าย
7. น้ำส้มคั้นสดๆ พ่อแม่สามารถผสมเนื้อส้มลงไปเล็กน้อยให้ลูกรับประทานในตอนเช้า ก่อนอาหารเช้า
8. ถ้าลูก ไม่ชอบทานผักและผลไม้ หรือทานได้จำกัด การทานป๊อปคอร์น (ข้าวโพดคั่ว)ก็เป็นอีกทางเลือกที่ไม่ใช่แค่เคี้ยวเพลิน แต่ยังช่วยในการขับถ่าย เพราะอุดมไปด้วยไฟเบอร์สูง หรือประมาณ 14.5 กรัมต่อป๊อบคอร์น 100 กรัม ทั้งนี้แนะนำให้เลือกรสธรรมชาติ หรือ มีการปรุงแต่งรสชาติให้น้อยที่สุด นะคะ
และนอกจากส่งเสริมการขับถ่ายด้วยผักผลไม้ที่มีใยอาหารสูงแล้ว ก็ควรกระตุ้นให้ลูกทานอาหารหลากหลายอย่างสมดุล ร่วมกับมีการเคลื่อนไหวร่างกาย ทั้งการเดิน การโยกตัวและการวิ่งเล่น เพื่อกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้ ส่งเสริมการขับถ่ายค่ะ
หนึ่งในคำถามยอดฮิตของพ่อแม่คือ “ท้องผูก กินอะไรดี?” จริง ๆ แล้วการแก้ปัญหาท้องผูกเริ่มต้นได้ง่าย ๆ จากอาหารที่มี ใยอาหาร (Fiber) และ น้ำ ในแต่ละวัน เพื่อช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานเป็นธรรมชาติ เช่น ข้าวโอ๊ต กล้วยสุก ลูกพรุนต้ม ต้มผักนิ่ม และดื่มน้ำสะอาดมากขึ้น หรือเตรียมเป็นสมูทตี้เพื่อให้เด็กทานง่าย
สาเหตุหลักมักมาจากพฤติกรรม เช่น ดื่มน้ำน้อย กินอาหารแปรรูปหรือแป้งขัดขาวมาก ขาดการเคลื่อนไหว หรือมีการเปลี่ยนกิจวัตร เช่น เริ่มเข้าโรงเรียน รวมถึงการฝึกถ่ายที่กดดันจนเด็กกลั้นอุจจาระ หากปล่อยไว้นานกว่า 6 เดือนและปรับพฤติกรรมแล้วยังไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์ ซึ่งอาจแนะนำสารละลายแรงดันอ่อน (osmotic laxatives) เช่น Polyethylene glycol (PEG) เพื่อช่วยให้อุจจาระนิ่มและขับถ่ายง่ายขึ้นอย่างปลอดภัย
นมแม่จัดว่าเป็นอาหารเหมาะที่สุด เพราะประกอบด้วยลักษณะของไขมัน แร่ธาตุที่ช่วยให้ลำไส้ทำงานได้ดี และควบคุมสมดุลน้ำในลำไส้ ในทางกลับกัน นมผสมบางยี่ห้อ อาจมีส่วนประกอบที่ก่อให้เกิดอาการคายน้ำ (osmotic load) และทำให้เด็กท้องผูกได้ง่ายกว่า ดังนั้นควรจะเลือกนมที่มีใยอาหารหรือเสริมด้วยสูตรเจือจางสำหรับเด็กที่มีประวัติท้องผูก
1.ข้าวโอ๊ต มีทั้งใยละลายน้ำ เพิ่มความชุ่มชื้น และช่วยเพิ่มมวลอุจจาระ
2.กล้วยสุก ให้พรีไบโอติกส์ธรรมชาติช่วยกระตุ้นลำไส้
3.มันเทศ มีใยอาหารสูง ช่วยเพิ่มปริมาณกากในลำไส้
เมื่อนำสามอย่างนี้มาปั่นรวมกับนมหรือน้ำเปล่า ก็เป็นทางเลือกยอดฮิตเมื่อถามว่า "ท้องผูกกินอะไรดี" ในกลุ่มเด็กเล็ก จะเป็นหนึ่งในเมนูที่ช่วยกู้วิกฤตท้องผูกได้ดี
สัญญาณอาการที่สังเกตได้
-ถ่ายน้อยกว่า 3 ครั้ง/สัปดาห์
-รู้สึกเจ็บเมื่อถ่าย ร้องไห้ขณะถ่าย
-พบเลือดหรือรอยถลอกบริเวณทวาร
-ช่องท้องแข็ง บวม หรือเด็กถ่ายยากเป็นเวลานาน > 1–2 สัปดาห์
หากมีอาการเหล่านี้และใช้แนวทาง "ท้องผูกกินอะไรดี" เพื่อเลือกตัวเลือกมาช่วยแก้ท้องผูก แต่ยังไม่ดีขึ้นแนะนำ
ให้พาไปพบกุมารแพทย์เพื่อตรวจสอบ ดังนี้
-ทดสอบโรคทางกายอื่น ๆ เช่น ฮีร์ชปรัง, ภาวะต่อมไทรอยด์ต่ำ เป็นต้น
-ตรวจอุจจาระแฝง หรือการตรวจพิเศษอื่นๆ ร่วมด้วย
ทุกคำถามที่คุณแม่อยากรู้ เราพร้อมให้คำแนะนำโดยผู้เชี่ยวชาญพยาบาล และนักโภชนาการ.