บล็อกหลังคืออะไร? ทำความเข้าใจก่อนตัดสินใจคลอดแบบไร้กังวล

การคลอดบุตรเป็นช่วงเวลาสำคัญในชีวิตคุณแม่หลายคน ที่มักมาพร้อมกับความตื่นเต้นและความกังวลใจ โดยเฉพาะเรื่องความเจ็บปวดระหว่างคลอด  การบล็อกหลัง (Spinal Anesthesia) จึงเป็นวิธีระงับความเจ็บปวดวิธีหนึ่งที่นิยมใช้ในปัจจุบัน ช่วยให้คุณแม่ผ่อนคลายและมีสติระหว่างคลอด บทความนี้จะพาคุณแม่ไปรู้จักวิธีบล็อกหลัง เพื่อให้พร้อมต้อนรับเจ้าตัวน้อยแบบอุ่นใจไร้กังวล

เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ

บล็อกหลังคืออะไร ใช้ในสถานการณ์ใดบ้าง

บล็อกหลังกับการคลอดบุตร แตกต่างจากวิธีอื่นอย่างไร

หลักการทำงานของบล็อกหลังระหว่างคลอด

ข้อดีของการบล็อกหลังที่คุณแม่ควรรู้

ความแตกต่างระหว่างบล็อกหลังกับการดมยาสลบ

บล็อกหลังเจ็บไหม? ความรู้สึกขณะทำเป็นอย่างไร

ความเสี่ยงและผลข้างเคียงจากการบล็อกหลัง

ใครไม่เหมาะสมกับการบล็อกหลังขณะคลอด

คำแนะนำก่อนและหลังการบล็อกหลังเพื่อความปลอดภัย

ประสบการณ์จากคุณแม่ที่เคยใช้วิธีบล็อกหลัง

ตรวจสอบบทความโดย: จันทรา สำเร็จ

พยาบาลศาสตรบัณฑิต การพยาบาลและการผดุงครรภ์

บล็อกหลัง คืออะไร ใช้ในสถานการณ์ไหนบ้าง

บล็อกหลัง หรือ Spinal Anesthesia เป็นการใช้เข็มขนาดเล็กแทงที่บริเวณหลังส่วนล่างเพื่อฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลัง ทำให้สัญญาณประสาทที่ส่งจากบริเวณนั้นไปยังสมองถูกปิดกั้น จึงทำให้เกิดอาการชาและไม่รู้สึกเจ็บปวดในบริเวณที่ต้องการ แบ่งออกเป็น  3 ประเภท ดังนี้ 

1.การระงับความรู้สึกทางไขสันหลัง (Spinal Anesthesia หรือ Spinal Block) ป็นการฉีดยาชาเฉพาะที่ เพียงครั้งเดียว เข้าไปใน น้ำไขสันหลัง บริเวณช่องใต้เยื่อหุ้มไขสันหลัง จะออกฤทธิ์ในการระงับความรู้สึกประมาณ 1-3 ชั่วโมง

2.การระงับความรู้สึกทางช่องไขสันหลังส่วนนอก (Epidural Anesthesia หรือ Epidural Block) เป็นการสอด สายสวน (Catheter) ขนาดเล็กๆ เข้าไปใน ช่องไขสันหลังส่วนนอก ซึ่งเป็นช่องว่างที่อยู่ภายนอกเยื่อหุ้มไขสันหลังชั้นนอก และภายในช่องกระดูกสันหลัง จากนั้นจะทำการ ให้ยาชาหรือยาแก้ปวดอย่างต่อเนื่อง หรือเป็นระยะๆ ผ่านสายสวน  จึงสามารถให้ยาได้อย่างครอบคลุมระยะเวลาการระงับความรู้สึกได้ตามความต้องการ

3.การระงับความรู้สึกแบบผสมผสานทางไขสันหลังและช่องไขสันหลังส่วนนอก (Combined Spinal-Epidural Anesthesia หรือ CSE) เป็นการรวมเอาข้อดีของทั้ง Spinal Block และ Epidural Block มาไว้ด้วยกัน เริ่มต้นด้วยการทำ Spinal Block เพื่อให้ยาชาออกฤทธิ์อย่างรวดเร็ว  จากนั้นจึงใส่สายสวน Epidural เพื่อให้สามารถให้ยาต่อเนื่องได้

บล็อกหลังกับการคลอดบุตร แตกต่างจากวิธีอื่นอย่างไร

การบล็อกหลังเป็นวิธีบรรเทาความเจ็บปวดระหว่างคลอดที่คุณแม่หลายคนเลือกใช้ เพราะช่วยควบคุมความเจ็บได้ดีซึ่งวิธีที่วิสัญญีแพทย์เลือกใช้สำหรับการคลอดบุตรนั้น เป็นการระงับความรู้สึกทางช่องไขสันหลังส่วนนอก หรือ Epidural Anesthesia หรือ Epidural Block  เนื่องจากสามารถให้ยาชาหรือยาแก้ปวดอย่างต่อเนื่อง เป็นระยะๆ ผ่านสายสวนได้ โดยช่วงแรกที่ให้จะเป็นช่วงที่มดลูกเริ่มบีบตัวเพื่อให้ปากมดลูกเปิด การให้ยาช่วงนี้คุณแม่จะรู้สึกสบาย ผ่อนคลายขึ้น และปวดน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด สามารถขยับขาได้ตามปกติ  และเมื่อปากมดลูกเปิดเต็มที่ เข้าสู่ช่วงที่คุณแม่อยากเบ่งคลอด คุณหมอจะเติมยาให้อีกครั้ง  ซึ่งยาจะออกฤทธิ์ครอบคลุมถึงระยะคลอดเสร็จสิ้นสมบูรณ์ ระหว่างที่ต้ดฝีเย็บ ก็ไม่ต้องฉีดยาชาเพิ่มแต่อย่างใด

หลักการทำงานของบล็อกหลังระหว่างคลอด

เมื่อคุณหมอฉีดยาชาเข้าไปในช่องใกล้ไขสันหลัง (Epidural Space) ยาจะไป บล็อกสัญญาณความเจ็บปวด ที่เดินทางจากมดลูกและช่องคลอดไปที่สมอง ทำให้คุณแม่ไม่รู้สึกเจ็บปวดตอนที่มดลูกบีบตัวและปากมดลูกเปิดขยาย ตัวยาจะออกฤทธิ์ภายใน 10-20 นาที และคุณหมอสามารถปรับระดับยาได้ตลอดเวลา เพื่อให้คุณแม่รู้สึกสบายที่สุดระหว่างคลอด

ข้อดีของการบล็อกหลังที่คุณแม่ควรรู้

บล็อกหลังมีข้อดีหลายประการสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ ดังนี้

- ช่วยลดความเจ็บปวดจากการหดรัดตัวของมดลูก ทำให้คุณแม่รู้สึกสบายขึ้น มีสมาธิกับการเบ่งคลอดมากขึ้น

- ลดความเครียดและความอ่อนล้าจากการเจ็บปวดที่ยาวนาน

- ช่วยให้คุณแม่สามารถพักผ่อนได้ในระหว่างการรอคลอด

ความแตกต่างระหว่างบล็อกหลังกับการดมยาสลบ

การดมยาสลบจะทำให้คุณแม่หมดสติ ไม่สามารถมีส่วนร่วมในการคลอด ในขณะที่บล็อกหลังช่วยให้คุณแม่ยังคงมีสติและสามารถมีส่วนร่วมในการคลอดได้อย่างเต็มที่

บล็อกหลังเจ็บไหม? ความรู้สึกขณะทำเป็นอย่างไร

คุณแม่จะรู้สึกเจ็บเล็กน้อยตอนที่วิสัญญีแพทย์ฉีดยาชาเฉพาะที่ แต่เมื่อยาชาออกฤทธิ์ คุณแม่จะรู้สึกชาและไม่เจ็บปวดอีกเลยในบริเวณตั้งแต่ท้องลงไปถึงปลายขา แต่จะยังรู้สึกถึง การบีบตัวของมดลูก แรงดันเบา ๆ ขณะที่คุณหมอกำลังทำการคลอดทารก

ความเสี่ยงและผลข้างเคียงจากการบล็อกหลัง

แม้บล็อกหลังจะมีความปลอดภัยสูง แต่ก็มีความเสี่ยงและผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่น ความดันโลหิตต่ำ คลื่นไส้ อาเจียน คัน หรือปวดศีรษะหลังบล็อกหลัง และในบางกรณีที่พบน้อยมาก อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงกว่า เช่น เลือดออกในช่องไขสันหลัง หรือการติดเชื้อ

ใครไม่เหมาะสมกับการบล็อกหลังขณะคลอด

คุณแม่บางรายอาจไม่เหมาะสมกับการบล็อกหลัง เช่น

- ผู้ที่มีปัญหาเลือดออกง่ายหรือมีภาวะเกล็ดเลือดต่ำ

- ผู้ที่มีการติดเชื้อบริเวณหลัง

- ผู้ป่วยโรคหัวใจบางชนิด

- ผู้ที่เคยได้รับการผ่าตัดบริเวณหลังมาก่อน

ดังนั้น การตัดสินใจใช้วิธีบล็อกหลัง ควรปรึกษาแพทย์อย่างละเอียด เพื่อความปลอดภัยของคุณแม่และลูกน้อย

คำแนะนำก่อนและหลังการบล็อกหลังเพื่อความปลอดภัย

ก่อนที่คุณแม่จะได้รับการบล็อกหลัง คุณหมอจะตรวจสุขภาพอย่างละเอียด และให้คำแนะนำการเตรียมตัวที่จำเป็น เช่น งดน้ำและอาหาร 8 ชั่วโมงก่อนผ่าตัด เมื่อบล็อกหลังแล้ว คุณแม่จะอยู่ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิด เพื่อเฝ้าระวังอาการและผลข้างเคียงต่าง ๆ สิ่งสำคัญคือ ต้องทำตามคำแนะนำของคุณหมออย่างเคร่งครัด เพื่อความปลอดภัยและลดความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น

ประสบการณ์จากคุณแม่ที่เคยใช้วิธีบล็อกหลัง

คุณแม่หลายท่านที่เคยเลือกใช้บล็อกหลังในการคลอด ต่างก็บอกเป็นเสียงเดียวกันว่า วิธีนี้ช่วยให้ผ่อนคลายขึ้นมาก ไม่ต้องทนกับความเจ็บปวดที่เคยกลัว และยังได้ใช้ช่วงเวลาอันมีค่านั้นเฝ้ารอเจ้าตัวเล็กด้วยใจที่ตื่นเต้น ทำให้ประสบการณ์การคลอดกลายเป็นความทรงจำดี ๆ ที่เต็มไปด้วยความประทับใจ โดยไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิดไว้เลย

อ้างอิงจาก

https://www.youtube.com/watch?v=4mju33W_86c

https://www.bangkokhospitalkhonkaen.com/th/article/1736827632

https://www.krungthaihospital.com/spinal-anaesthesia-for-caesarean-section/

https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21896-epidural

https://www.healthline.com/health/epidural-vs-spinal

https://www.sikarin.com/health/csection-anes-or-spinalblock

https://www.nhs.uk/pregnancy/labour-and-birth/what-happens/pain-relief-in-labour/

https://www.webmd.com/baby/what-are-pros-cons-epidurals-during-childbirth

https://www.nhs.uk/pregnancy/labour-and-birth/what-happens/pain-relief-in-labour/

https://www.whattoexpect.com/pregnancy/epidural/#pain

ภาพจาก Freepik

M25-169