สิ่งสำคัญที่ควรทราบ

นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก

โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก

how-to-takecare-yourself-after-csection-and-sterilization

วิธีดูแลตัวเองหลังผ่าคลอด และทำหมัน

หลัง "ผ่าคลอดหรือทำหมัน" คุณแม่หลายคนอาจกังวลว่าจะต้องดูแลตัวเองอย่างไรเพื่อให้แผลหายเร็ว ไม่เจ็บนาน และสามารถกลับมาฟื้นตัวได้อย่างมั่นใจ บทความนี้รวบรวมคำแนะนำสำคัญตั้งแต่การดูแลแผล การให้นม การเลือกอาหาร ไปจนถึงการใช้ชีวิตประจำวันแบบปลอดภัยให้คุณแม่พร้อมฟื้นตัวแบบแข็งแรง

เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ

Checklist 7 วันแรก! "วิธีดูแลตัวเอง หลังผ่าคลอด และ ทำหมัน" ที่โรงพยาบาล

การดูแลแผลผ่าตัด 2-in-1: ทำอย่างไรให้แผลแห้งไว ไม่ติดเชื้อ

รับมือความเจ็บปวด: วิธีจัดการอาการเจ็บแผลผ่าคลอด และปวดหน่วงจากการทำหมัน

เคล็ดลับลุกเดินครั้งแรกหลังผ่าตัด: ทำไมถึงสำคัญ และทำอย่างไรไม่ให้เจ็บ

"หลังผ่าคลอดและทำหมัน" กินอะไรได้บ้าง? เมนูเร่งแผลสมาน และบำรุงน้ำนม

ผลข้างเคียงระยะสั้น-ยาว ของการ "ทำหมัน" ที่คุณแม่ต้องรู้

สังเกต "น้ำคาวปลา" หลังผ่าคลอด: แบบไหนปกติ แบบไหนต้องรีบหาหมอ

10 ข้อห้ามเด็ดขาด! สำหรับคุณแม่หลังผ่าตัดใหญ่ (ผ่าคลอด + ทำหมัน)

การให้นมบุตรสำหรับแม่ผ่าตัด: ท่าอุ้มให้นมที่ถูกต้อง ไม่กดทับแผล

การดูแลสุขภาพจิต: รับมือความเจ็บปวด และภาวะซึมเศร้าหลังคลอด

นัดตรวจหลังคลอด: ความสำคัญของการเช็กแผลผ่าตัด และการฟื้นตัวของมดลูก

การกลับมาใช้ชีวิตปกติ: เมื่อไหร่ถึงจะออกกำลังกายเบาๆ และมีเพศสัมพันธ์ได้?

Checklist 7 วันแรก! "วิธีดูแลตัวเอง หลังผ่าคลอด และ ทำหมัน" ที่โรงพยาบาล

"-พักผ่อนให้เพียงพอ : พยายามนอนวันละอย่างน้อย 8 ชั่วโมง เพื่อให้ร่างกายฟื้นตัวเร็วขึ้น

- ขยับตัวอย่างระมัดระวัง : ลุกเดินเบา ๆ ภายใน 24 ชั่วโมงหลังผ่า ช่วยลดความเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตันและกระตุ้นการไหลเวียนเลือด

- ดูแลและสังเกตแผลผ่าคลอด–แผลทำหมัน : หากมีเลือดซึม บวมแดง เจ็บมากผิดปกติ หรือมีกลิ่น ควรแจ้งพยาบาลทันที

- ดูแลสายสวนปัสสาวะและท่อระบายเลือด

ทำความสะอาดและขยับตัวอย่างระวัง ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ทุกขั้นตอน"

การดูแลแผลผ่าตัด 2-in-1: ทำอย่างไรให้แผลแห้งไว ไม่ติดเชื้อ

"- ใช้น้ำเกลือหรือน้ำสบู่อ่อนล้างบริเวณแผล ตามคำแนะนำของแพทย์ หลีกเลี่ยงสบู่ที่มีน้ำหอมหรือสารระคายเคือง

- ใช้ผ้าสะอาดหรือกระดาษซับเบา ๆ ไม่ถูแรง เพื่อลดการเสียดสีที่ทำให้แผลอักเสบได้

- เปลี่ยนผ้าก๊อซทุกวันหรือบ่อยตามที่พยาบาลแนะนำ หากผ้าเปียกหรือสกปรกต้องเปลี่ยนทันที

- หลีกเลี่ยงความอับชื้นและการกดทับแผลไม่ใส่เสื้อผ้ารัดแน่น และหลีกเลี่ยงเสื้อผ้าที่เก็บเหงื่อง่าย ควรใส่ชุดที่โปร่งสบายเพื่อให้แผลแห้งเร็ว

- แผลผ่าคลอดและทำหมันส่วนใหญ่ใช้ ไหมละลาย ซึ่งจะค่อย ๆ หายภายในประมาณ 3–4 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับร่างกายแต่ละคน"

รับมือความเจ็บปวด: วิธีจัดการอาการเจ็บแผลผ่าคลอด และปวดหน่วงจากการทำหมัน

คุณแม่จะรู้สึกปวดหน่วงบริเวณหน้าท้องล่างหรือบาดแผลเป็นระยะ ๆ ซึ่งเป็นอาการปกติ สามารถรับประทานยาแก้ปวดตามแพทย์สั่ง และใช้หมอนประคบท้องเพื่อบรรเทา

เคล็ดลับลุกเดินครั้งแรกหลังผ่าตัด: ทำไมถึงสำคัญ และทำอย่างไรไม่ให้เจ็บ

"การลุกเดินภายใน 24 ชั่วโมงหลังผ่าคลอดหรือทำหมันช่วยให้เลือดไหลเวียนดี ลดอาการท้องอืด และลดความเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตันได้อย่างมาก เพื่อให้เดินได้สบายขึ้น แนะนำให้ ใช้มือกดแผลเบา ๆ หรือใช้ ผ้ารัดหน้าท้อง เพื่อช่วยพยุง ลดความตึงและลดอาการเจ็บขณะลุกเดิน"

"หลังผ่าคลอดและทำหมัน" กินอะไรได้บ้าง? เมนูเร่งแผลสมาน และบำรุงน้ำนม

-อาหารโปรตีนสูง เช่น เนื้อปลา ไข่ เต้าหู้ ช่วยให้แผลสมานเร็ว

-ผักใบเขียวและผลไม้ ช่วยให้ขับถ่ายดี ลดท้องผูก ไม่ต้องออกแรงเบ่ง

-ดื่มน้ำมากพอ อย่างน้อยวันละ 8 แก้ว เพื่อช่วยระบบไหลเวียนและการผลิตน้ำนม

-หลีกเลี่ยงอาหารเผ็ดจัดและของหมักดอง เพราะอาจระคายเคืองระบบทางเดินอาหารและทำให้ปวดแผลมากขึ้น

ผลข้างเคียงระยะสั้น-ยาว ของการ "ทำหมัน" ที่คุณแม่ต้องรู้

หลังทำหมัน คุณแม่อาจมี อาการปวดท้องน้อยเล็กน้อย หรือ เลือดออกกระปริบกระปรอย ในช่วง 1–2 วันแรกในระยะยาว บางรายอาจพบว่า ประจำเดือนมาน้อยลงหรือมาไม่สม่ำเสมอ ซึ่งเป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงฮอร์โมนเล็กน้อย แต่โดยรวมแล้ว การทำหมันไม่มีผลกระทบต่อสุขภาพ ไม่ทำให้น้ำหนักขึ้น และไม่กระทบการให้นมลูก

สังเกต "น้ำคาวปลา" หลังผ่าคลอด: แบบไหนปกติ แบบไหนต้องรีบหาหมอ

ปกติ : น้ำคาวปลาจะเริ่มเป็น สีแดง แล้วค่อย ๆ จางเป็นสีน้ำตาล และลดลงเรื่อย ๆ ภายในประมาณ 2–3 สัปดาห์ถือว่าอยู่ในเกณฑ์ปกติของการฟื้นตัวหลังคลอด

ผิดปกติ : ถ้าน้ำคาวปลามีกลิ่นเหม็น, มีสีเหลืองหรือเขียว, ไหลมากผิดปกติ หรือมีอาการ ปวดท้อง ไข้ หนาวสั่น ร่วมด้วย แปลว่าอาจเกิดการติดเชื้อ ควรรีบไปพบแพทย์ทันที

10 ข้อห้ามเด็ดขาด! สำหรับคุณแม่หลังผ่าตัดใหญ่ (ผ่าคลอด + ทำหมัน)

1.ห้ามยกของหนักเกิน 5 กิโลกรัม

2.ห้ามขับรถใน 2 สัปดาห์แรก

3.ห้ามแช่น้ำอุ่น / แช่อ่างอาบน้ำ

4.ห้ามใส่กางเกงรัดแน่น

5.ห้ามออกกำลังกายหนัก

6.ห้ามมีเพศสัมพันธ์ก่อนครบ 6 สัปดาห์

7. ห้ามใช้ยาทาแผลเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์

8.ห้ามแกะเกา แกะสะเก็ดแผล

9.ห้ามทานยาสมุนไพรหรือยาต้มโดยไม่ปรึกษาแพทย์

10.ห้ามละเลยการนัดตรวจ

การให้นมบุตรสำหรับแม่ผ่าตัด: ท่าอุ้มให้นมที่ถูกต้อง ไม่กดทับแผล

1.ท่าอุ้มฟุตบอล (Football Hold / Clutch Hold) :

วิธีทำ

-จับลูกไว้ด้านข้างลำตัวคุณแม่

-ให้ขาลูกไปด้านหลังเหมือนลูกฟุตบอลที่หนีบไว้

-ใช้หมอนรองแขนและลำตัวลูกให้สูงขึ้น

-หน้าอกของลูกอยู่ระดับเดียวกับหัวนมวางลูกไว้ข้างลำตัว ลดแรงกดบนหน้าท้อง

2.ท่านอนตะแคง (Side-Lying Position)

วิธีทำ

-นอนตะแคงซ้ายหรือขวา

-ใช้หมอนรองหลังและระหว่างขา

-อุ้มลูกนอนตะแคงหันหน้าหาคุณแม่

-ใช้มือพยุงหลังลูกเล็กน้อยช่วงเริ่มดูด

การดูแลสุขภาพจิต: รับมือความเจ็บปวด และภาวะซึมเศร้าหลังคลอด

หลังผ่าคลอดและทำหมัน คุณแม่อาจรู้สึกอ่อนเพลีย วิตกกังวล หรือเศร้าใจ ควรพักผ่อนให้เพียงพอ เปิดใจพูดคุยกับคนใกล้ชิด หรือปรึกษาจิตแพทย์หากรู้สึกเศร้าเกิน 2 สัปดาห์

นัดตรวจหลังคลอด: ความสำคัญของการเช็กแผลผ่าตัด และการฟื้นตัวของมดลูก

การตรวจหลังคลอด (Postpartum Check-up) มักนัดที่ช่วง 4–6 สัปดาห์หลังคลอด การตรวจครั้งนี้สำคัญมาก เพราะช่วยประเมินทั้งแผลผ่าตัดและสุขภาพภายในร่างกายหลังการตั้งครรภ์