สิ่งสำคัญที่ควรทราบ

นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก

โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก

decayed-tooth-extracted-for-2-years-old-child

ไขข้อข้องใจ ! ลูก 2 ขวบฟันผุ ถอนได้ไหม พร้อมวิธีดูแลหลังการรักษา

เมื่อเห็นฟันซี่เล็ก ๆ ของลูกรักมีรอยผุ คุณพ่อคุณแม่คงใจหายและเต็มไปด้วยคำถาม โดยเฉพาะคำถามยอดฮิตที่ว่า ลูก 2 ขวบฟันผุ ถอนได้ไหม ? การถอนฟันน้ำนมก่อนเวลาอันควรเป็นเรื่องใหญ่ เพราะฟันเหล่านี้มีหน้าที่สำคัญทั้งในการบดเคี้ยว การพูด และการ "กันที่" ให้ฟันแท้ แต่ในบางกรณี การถอนก็อาจเป็นทางเลือกเดียวที่ปลอดภัยและดีที่สุดต่อสุขภาพช่องปากของลูก เรามาดูกันดีกว่าค่ะว่าหมอฟันเด็กจะแนะนำอย่างไรบ้าง !

ตรวจสอบบทความโดย: วราภรณ์ ธีระสุนทรไท
พยาบาลศาสตรบัณฑิต การพยาบาลและการผดุงครรภ์

เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ

ไขข้อข้องใจ "ลูก 2 ขวบฟันผุ ถอนได้ไหม" ทางเลือกสุดท้ายหรือทางออกที่ดีที่สุด ?

ตอบชัด ๆ ! "ลูก 2 ขวบฟันผุ ถอนได้ไหม" หมอฟันเด็กแนะนำอย่างไร ?

เช็กอาการด่วน ! ฟันผุระดับไหนที่ "จำเป็นต้องถอน" เก็บไว้ไม่ได้แล้ว ?

"รักษารากฟัน" VS "ถอนทิ้ง": ทางเลือกไหนดีกว่าสำหรับเด็ก 2 ขวบ ?

อันตรายไหม ? ถอนฟันเด็กเล็กขนาดนี้ ต้อง "ดมยาสลบ" หรือไม่ ?

ผลกระทบระยะยาว: ถอนฟันน้ำนมเร็วเกินไป ฟันแท้จะซ้อนเกจริงหรือ ?

รู้จัก "เครื่องมือกันที่" (Space Maintainer): ตัวช่วยสำคัญเมื่อต้องถอนฟันก่อนวัย

"ฟันผุขวดนม" (Early Childhood Caries): ตัวการร้ายที่ทำให้ลูกต้องถอนฟันแต่เล็ก

ถ้าไม่ถอนจะเกิดอะไรขึ้น ? อันตรายของการปล่อย "ฟันผุ" ไว้ในปากเด็ก

เตรียมตัวลูกน้อยอย่างไร ? ก่อนพาไปหาหมอฟันครั้งแรก (เพื่อถอนฟัน)

วิธีดูแลหลังถอนฟัน: ทำอย่างไรเมื่อลูกเจ็บ แผลบวม หรือไม่ยอมกินข้าว ?

ค่าใช้จ่ายประมาณเท่าไหร่ ? (ถอนฟันเด็ก + เครื่องมือกันที่)

สรุป: ป้องกันไว้ดีกว่าแก้ ! วิธีดูแลฟันที่เหลืออยู่ไม่ให้ผุเพิ่ม

ไขข้อข้องใจ "ลูก 2 ขวบ ฟันผุ ถอน ได้ไหม" ทางเลือกสุดท้ายหรือทางออกที่ดีที่สุด?

โดยทั่วไป การถอนฟันในเด็กอายุ 2 ขวบถือเป็น “ทางเลือกสุดท้าย” เพราะฟันน้ำนมยังมีบทบาทสำคัญต่อการกิน การพูด และการขึ้นของฟันแท้ แต่หากฟันผุหนัก เจ็บมาก หรือเกิดการติดเชื้อ การถอนอาจเป็นวิธีที่เหมาะสมเพื่อให้ลูกหายเจ็บเร็วขึ้น

ตอบชัดๆ! "ลูก 2 ขวบ ฟันผุ ถอน ได้ไหม" หมอฟันเด็กแนะนำอย่างไร?

คำตอบคือ "ถอนได้" ค่ะ แต่การถอนฟันน้ำนมในเด็กเล็กอายุ 2 ขวบถือเป็น ทางเลือกสุดท้าย เสมอ เพราะทันตแพทย์จะพยายามเก็บฟันน้ำนมไว้ให้ได้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้ หน้าที่ของฟันน้ำนมคือเป็น "เพื่อน" ของฟันแท้จนกว่าฟันแท้จะพร้อมขึ้นมาแทนที่ หากฟันผุไม่รุนแรง (แค่ผิวเคลือบฟันหรือชั้นเนื้อฟัน) การอุดฟันหรือรักษารากฟันในฟันน้ำนมก็เป็นทางเลือกแรก ๆ ที่จะถูกนำมาใช้ แต่ถ้าฟันผุรุนแรงจนติดเชื้อ ลุกลามถึงปลายรากฟัน และเสี่ยงต่อการทำลายหน่อฟันแท้ที่อยู่ข้างล่าง การถอนเพื่อป้องกันการติดเชื้อร้ายแรงก็ถือเป็น ทางออกที่ดีที่สุด และจำเป็นค่ะ

เช็กอาการด่วน! ฟันผุระดับไหนที่ "จำเป็นต้องถอน" เก็บไว้ไม่ได้แล้ว?

สัญญาณที่บ่งชี้ว่าฟันซี่นั้นอาจต้องถูกถอน ได้แก่

- การติดเชื้อรุนแรง: มีอาการบวมบริเวณเหงือก, มีหนองออกมาจากเหงือก (อาจเป็นเม็ดตุ่มเล็ก ๆ), หรือฟันโยกผิดปกติจากการติดเชื้อ

- ฟันผุทำลายโครงสร้างมาก: ฟันผุแตกหักจนเหลือแต่ตอ หรือผุลึกจนไม่สามารถบูรณะด้วยการอุดหรือครอบฟันได้

- การลุกลามไปยังฟันแท้: การติดเชื้อที่ปลายรากฟันน้ำนมเริ่มมีผลกระทบหรือเป็นอันตรายต่อหน่อฟันแท้ที่กำลังจะขึ้นมา

"รักษารากฟัน" VS "ถอนทิ้ง": ทางเลือกไหนดีกว่าสำหรับเด็ก 2 ขวบ?

สำหรับเด็กอายุ 2 ขวบ หากสามารถทำได้ การ รักษารากฟัน ในฟันน้ำนมแล้วครอบฟันถือเป็นทางเลือกที่ดีกว่าการถอนมาก ๆ ค่ะ เพราะ

- รักษาการบดเคี้ยว: ลูกยังคงใช้ฟันซี่นั้นบดเคี้ยวอาหารได้ตามปกติ

- รักษาการพูด: ช่วยในการออกเสียงได้อย่างชัดเจน

- รักษาสเปซ: ฟันยังคงทำหน้าที่ "เครื่องมือกันที่ธรรมชาติ" (Space Maintainer) ให้กับฟันแท้ ป้องกันไม่ให้ฟันข้างเคียงล้มเอียงมาปิดช่องว่าง ซึ่งอาจทำให้ฟันแท้ขึ้นมาซ้อนเกได้ในอนาคต

ดังนั้น การถอนจึงสงวนไว้สำหรับกรณีที่ผุรุนแรงเกินกว่าจะรักษาได้เท่านั้นค่ะ

อันตรายไหม? ถอนฟันเด็กเล็กขนาดนี้ ต้อง "ดมยาสลบ" หรือไม่?

โดยทั่วไป ลูก 2 ขวบฟันผุ ถอนได้ไหม ที่ให้ความร่วมมือดี สามารถทำได้โดยใช้ยาชาเฉพาะที่ เหมือนผู้ใหญ่ค่ะ แต่หาก

- เด็กไม่ให้ความร่วมมือเลย: ดิ้น, ร้องไห้หนักมาก, หรือไม่สามารถนั่งบนเก้าอี้ทำฟันได้

- ต้องถอนหลายซี่: หรือมีการรักษารากฟัน อุดฟัน และถอนฟันร่วมกันหลายขั้นตอน

- มีโรคประจำตัว: หรือมีความเสี่ยงทางการแพทย์บางอย่าง

ทันตแพทย์อาจพิจารณาการรักษาด้วย การให้ยาสลบ (General Anesthesia) หรือ การให้ยานอนหลับ (Sedation) ร่วมกับการดูแลของวิสัญญีแพทย์ เพื่อความปลอดภัยและให้การรักษาเป็นไปอย่างราบรื่น สำคัญคือต้องปรึกษาทันตแพทย์เด็กและวิสัญญีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น

ผลกระทบระยะยาว: ถอนฟันน้ำนมเร็วเกินไป ฟันแท้จะซ้อนเกจริงหรือ?

เป็นความจริงค่ะ ! หากต้อง ถอนฟันน้ำนม โดยเฉพาะฟันกรามน้ำนมก่อนอายุ 6-7 ขวบ ซึ่งเป็นช่วงที่ฟันแท้ยังไม่พร้อมขึ้นมาแทนที่ จะส่งผลกระทบระยะยาวคือ

- ฟันล้ม/ซ้อนเก: ฟันซี่ข้างเคียงจะค่อย ๆ เคลื่อนที่ล้มเอียงมาปิดช่องว่างที่ถูกถอนไป เมื่อฟันแท้ขึ้นมาก็จะ ไม่มีพื้นที่พอ ทำให้ฟันแท้ขึ้นมาซ้อนทับหรือขึ้นผิดตำแหน่งจนเกิดปัญหาฟันซ้อนเกได้

- ปัญหาการบดเคี้ยวและการออกเสียง: ลูกอาจมีปัญหาในการบดเคี้ยวอาหารและมีผลต่อการฝึกพูด

รู้จัก "เครื่องมือกันที่" (Space Maintainer): ตัวช่วยสำคัญเมื่อต้องถอนฟันก่อนวัย

เมื่อมีการ ถอนฟันน้ำนม ก่อนเวลา ทันตแพทย์จะแนะนำให้ใส่ เครื่องมือกันที่ (Space Maintainer) เครื่องมือนี้ทำหน้าที่ จองพื้นที่ ช่องว่างที่เสียไปไม่ให้ฟันข้างเคียงเคลื่อนเข้ามาปิดกั้น เป็นเสมือน "รั้ว" ที่จะช่วยล็อกพื้นที่ไว้จนกว่าฟันแท้จะงอกขึ้นมาเองตามธรรมชาติ เป็นตัวช่วยสำคัญในการป้องกันปัญหาฟันซ้อนเกในอนาคตค่ะ

"ฟันผุขวดนม" (Early Childhood Caries): ตัวการร้ายที่ทำให้ลูกต้องถอนฟันแต่เล็ก

สาเหตุหลักที่ทำให้ ลูก 2 ขวบฟันผุ รุนแรงจนต้องถอน มักเกิดจาก "ฟันผุขวดนม" (ECC - Early Childhood Caries) ค่ะ ซึ่งเกิดจากการให้ลูกดูดนม (ไม่ว่าจะเป็นนมแม่ นมวัว หรือนมผง) หรือน้ำหวานจากขวดนมในขณะที่ลูกกำลังจะนอนหลับ หรือดูดเล่นเป็นเวลานาน ๆ น้ำตาลในนมจะทำปฏิกิริยากับแบคทีเรียในปาก สร้างกรดที่กัดกร่อนฟันอย่างรวดเร็ว โดยมักเริ่มผุที่ฟันหน้าด้านบนก่อน การปรับพฤติกรรมจึงสำคัญที่สุดเพื่อป้องกันไม่ให้ฟันที่เหลือผุเพิ่ม

ถ้าไม่ถอนจะเกิดอะไรขึ้น? อันตรายของการปล่อย "ฟันผุ" ไว้ในปากเด็ก

การปล่อยให้ ฟันผุ รุนแรงไว้ในปากเด็กไม่ได้เป็นแค่เรื่องของฟันผุธรรมดา แต่คือการปล่อยให้มี แหล่งสะสมเชื้อโรค อยู่ในร่างกาย ซึ่งอาจนำไปสู่

- การติดเชื้อลุกลาม: เชื้อโรคสามารถลุกลามเข้าสู่กระแสเลือด หรือลามไปยังส่วนอื่น ๆ ของใบหน้าและลำคอ เป็นอันตรายร้ายแรงได้

- กระทบต่อฟันแท้: หน่อฟันแท้อาจถูกทำลายหรือได้รับผลกระทบจากการติดเชื้อที่รากฟันน้ำนม

- ปัญหาการกิน: ลูกจะรู้สึกปวดฟันหรือไม่สบายช่องปาก ทำให้กินอาหารได้น้อยลง ส่งผลกระทบต่อพัฒนาการและน้ำหนักตัว

เตรียมตัวลูกน้อยอย่างไร? ก่อนพาไปหาหมอฟันครั้งแรก (เพื่อถอนฟัน)

การเตรียมตัวที่ดีจะช่วยลดความกลัวและความร่วมมือที่ดีขึ้นค่ะ เช่น

- ใช้คำพูดเชิงบวก: เลี่ยงคำที่น่ากลัว เช่น เจ็บ, ฉีดยา, ถอน, กรอ ให้ใช้คำที่เข้าใจง่าย เช่น "ไปทำความสะอาดฟันกับคุณหมอใจดี", "คุณหมอจะใส่ปุ๋ยให้ฟันแข็งแรง"

- เล่านิทาน: อ่านหนังสือหรือดูวิดีโอเกี่ยวกับการไปหาหมอฟันเด็ก

- นัดเวลาที่ลูกไม่ง่วง: ช่วงเช้าหรือหลังทานอาหารกลางวันเล็กน้อยที่ลูกอารมณ์ดีและให้ความร่วมมือ

วิธีดูแลหลังถอนฟัน: ทำอย่างไรเมื่อลูกเจ็บ แผลบวม หรือไม่ยอมกินข้าว?

หลังถอนฟัน ให้ลูกกัดผ้าก๊อซสะอาดประมาณ 30-60 นาที เพื่อห้ามเลือด หลีกเลี่ยงการบ้วนปากแรง ๆ หรือใช้หลอดดูดในวันแรก ให้อาหารนุ่ม ๆ เย็น ๆ เช่น โจ๊ก ไอศกรีม หรือผลไม้บด หากมีอาการบวมสามารถประคบเย็นภายนอกแก้ม ให้ยาแก้ปวดและยาปฏิชีวนะตามที่หมอสั่ง ถ้าเลือดไม่หยุดหลังจาก 2-3 ชั่วโมง มีไข้สูง หรือบวมมากผิดปกติ ควรรีบกลับไปพบหมอทันที การทำความสะอาดช่องปากอย่างอ่อนโยนยังคงสำคัญ แต่หลีกเลี่ยงบริเวณแผล