สิ่งสำคัญที่ควรทราบ
นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก
โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก
โลหิตจางคืออะไร? ทำไมการกินอาหารจึงสำคัญ
ความเชื่อมโยงระหว่างธาตุเหล็กกับภาวะโลหิตจาง
อาหารที่รบกวนการดูดซึมธาตุเหล็กมีอะไรบ้าง
ชาและกาแฟ: เครื่องดื่มยอดนิยมที่คนโลหิตจางควรเลี่ยง
แคลเซียมสูงเกินไป ทำไมถึงไม่ดีต่อผู้มีภาวะโลหิตจาง
อาหารแปรรูปและโซเดียมสูงมีผลอย่างไรกับภาวะซีด
ถั่วบางชนิดและไฟเตต: ศัตรูแฝงของการดูดซึมธาตุเหล็ก
ธัญพืชไม่ขัดสี กินได้หรือควรจำกัดในคนโลหิตจาง?
อาหารไขมันสูงมีผลต่อการสร้างเม็ดเลือดหรือไม่
อาหารที่มีออกซาเลตสูง ขัดขวางธาตุเหล็กอย่างไร
ตรวจสอบบทความโดย: จรรยาภรณ์ เต็มดวง
คหกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาอาหารและโภชนาการ
ประสบการณ์ให้คำปรึกษาทางด้านสุขภาพโภชนาการแม่และเด็กกว่า 27 ปี
โลหิตจาง คือ ภาวะที่ร่างกายมีปริมาณเม็ดเลือดแดงหรือฮีโมโกลบิน หรือโปรตีนที่จับออกซิเจนในเม็ดเลือดแดงต่ำกว่าปกติ ทำให้ผู้ที่มีภาวะนี้มักมีอาการตัวซีดหรือเหลือง อ่อนเพลียง่าย ปวดเวียนศีรษะ และเป็นลมหมดสติได้ ทั้งนี้ สาเหตุสำคัญ ที่ทำให้ร่างกายของผู้ป่วยเลือดจางสร้างเม็ดเลือดแดงได้น้อย คือ การขาดสารอาหารจำพวกธาตุเหล็ก กรดโฟลิก และวิตามินบี 12 ซึ่งเป็นสารอาหารที่มีส่วนสำคัญในการสร้างเม็ดเลือดแดง
ความเชื่อมโยงระหว่างธาตุเหล็กกับภาวะโลหิตจาง ที่มักได้ยินบ่อย ๆ ว่าผู้ที่มีภาวะนี้มักขาดธาตุเหล็ก เพราะปกติแล้วร่างกายมนุษย์จะใช้ ธาตุเหล็กในการสร้างฮีโมโกลบินที่ทำหน้าที่ลำเลียงออกซิเจนไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ของร่ายกาย หากร่างกายขาดธาตุเหล็ก จะส่งผลให้การสร้างฮีโมโกลบินและเม็ดเลือดแดงลดลง ทำให้เกิดภาวะโลหิตจางได้ หากถามว่าผู้ที่มีภาวะโลหิตจาง ห้ามกินอะไรบ้าง ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่อาจไปขัดขวางการดูดซึมสารอาหารต่าง ๆ โดยเฉพาะธาตุเหล็ก
เครื่องดื่มยอดนิยมที่คนเป็นโลหิตจาง ห้ามกินอะไรบ้าง แน่นอนว่าชาและกาแฟเป็นเครื่องดื่มยอดฮิตที่ต้องหลีกเลี่ยง เนื่องจากชาและกาแฟมีสารแทนนินและโพลีฟีนอล ซึ่งสามารถจับกับธาตุเหล็กและลดการดูดซึมได้ โดยเฉพาะธาตุเหล็กที่ไม่ใช่ฮีม (non-heme iron) ซึ่งพบในพืช
อาหารแปรรูปและโซเดียมสูงมีผลอย่างไรกับภาวะซีด ผู้ที่มีภาวะโลหิตจาง ห้ามกินอะไรบ้าง อาหารแปรรูปอาจไม่ได้เป็นข้อห้ามเสียทีเดียวเนื่องจากไม่ได้มีผลโดยตรงต่อผู้ที่มีภาวะซีดหรือโลหิตจาง แต่มีผลต่อสุขภาพโดยรวม จึงควรเลือกทานอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ ผัก ผลไม้ที่ไม่ผ่านการแปรรูป เพื่อเสริมสร้างธาตุเหล็กในร่างกาย
ศัตรูแฝงของการดูดซึมธาตุเหล็ก ผู้ที่มีภาวะโลหิตจาง ห้ามกินอะไรบ้าง ได้แก่ พืชตะกูลถั่ว ธัญพืช และงา ซึ่งมีไฟเตตสูง และไฟเตตมีฤทธิ์ในการยั้บยั้งการดูดซึมของแร่ธาตุบางชนิด ได้แก่ ตะกั่ว ธาตุเหล็ก สังกะสี แคลเซียม โดยงานวิจัยพบว่าไฟเตตมีผลต่อในการลดการดูดซึมของธาตุเหล็กให้น้อยลงถึง 10 เท่า ทำให้ร่างกายเกิดภาวะขาดธาตุเหล็กได้
ธัญพืชไม่ขัดสี กินได้ในผู้ที่มีภาวะโลหิตจาง เนื่องจากธัญพืชไม่ขัดสีบางชนิด เช่น ข้าวกล้อง ถั่วแดง ถั่วดำ มีธาตุเหล็กสูง เป็นแร่ธาตุสำคัญในการสร้างเม็ดเลือดแดง ดังนั้นหากถามว่าผู้ที่มีภาวะโลหิตจาง ห้ามกินอะไรบ้างนั้น ธัญพืชไม่ขัดสียังสามารถกินได้ แต่ควรบริโภคในปริมาณที่พอเหมาะและมีความหลากหลาย เพื่อให้ได้รับสารอาหารที่จำเป็นอย่างครบถ้วน
การกินอาหารอย่างถูกต้องเพื่อลดความเสี่ยงของโลหิตจาง ควรเน้นอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง วิตามินบี 12 และโฟเลตสูง รวมถึงทานอาหารที่ช่วยเพิ่มการดูดซึมธาตุเหล็ก เช่น ผลไม้รสเปรี้ยว และผู้ที่มีภาวะโลหิตจาง ห้ามกินอะไรบ้าง ก็คืออาหารที่ขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็กตามที่กล่าวไปด้านบน
ผู้ที่มีภาวะโลหิตจาง ห้ามกินอะไรบ้าง
1. อาหารที่มีแคลเซียมสูง เช่น นมวัว ผลิตภัณฑ์จากนม
2. ชา กาแฟ
3. อาหารที่มีไฟเตตสูง เช่น ถั่วบางชนิด ธัญพืชบางชนิด
แนวทางการกินสำหรับผู้ที่เป็นโลหิตจาง
1. ทานอาหารที่อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก เช่น เนื้อสัตว์ ตับ ผักใบเขียว ไข่แดง
2. ทานอาหารที่มีวิตามินซีสูง เช่น ผลไม้รสเปรี้ยว
3. ทานอาหารที่มีวิตามินบี 12 สูง เช่น เนื้อสัตว์ ปลา ไข่
4. ทานอาหารที่มีโฟเลตสูง เช่น ผักใบเขียว หน่อไม้ฝรั่ง อะโวคาโด
อ้างอิงจาก
https://www.petcharavejhospital.com/th/Article/article_detail/Anemia-how-to-eat
https://www.tsh.or.th/Knowledge/Details/36
http://siphhospital.com/th/news/article/share/food-nourishment-blood
https://sasuksure.anamai.moph.go.th/content?id=1624
https://www.verywellhealth.com/low-iron-level-causes-8662541
https://www.petcharavejhospital.com/th/Article/article_detail/Anemia-how-to-eat
ทุกคำถามที่คุณแม่อยากรู้ เราพร้อมให้คำแนะนำโดยผู้เชี่ยวชาญพยาบาล และนักโภชนาการ.