สิ่งสำคัญที่ควรทราบ
นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก
โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก
เช็กลิสต์ด่วน! "พัฒนาการ 2 ขวบ" ลูกน้อยทำอะไรได้บ้าง พ่อแม่ต้องรู้อะไร?
วิ่งคล่อง ปีนป่ายเก่ง! "พัฒนาการ 2 ขวบ" ด้านร่างกายที่พ่อแม่ต้องระวัง
ลูกพูดช้าไหม? "เด็ก 2 ขวบ" ควรพูดได้กี่คำ และเริ่มพูดเป็นประโยคหรือยัง?
รับมือ "วัยทอง 2 ขวบ" (Terrible Two): เมื่อลูกเริ่มอาละวาด เอาแต่ใจ และพูดว่า "ไม่"
มือน้อยๆ สร้างสรรค์: พัฒนาการกล้ามเนื้อมัดเล็กและการเรียนรู้ (ต่อบล็อก/ขีดเขียน)
สัญญาณเตือน (Red Flags)! "พัฒนาการ 2 ขวบ" ช้ากว่าเกณฑ์ แบบไหนต้องรีบพบแพทย์
ลูกเลือกกิน (Picky Eater): ปัญหาโลกแตกของวัย 2 ขวบ และวิธีแก้ให้ลูกกินข้าว
เลิกผ้าอ้อม (Potty Training): เริ่มฝึกตอน 2 ขวบได้ไหม สังเกตความพร้อมอย่างไร?
ปัญหาการนอน (Sleep Regression) ในวัย 2 ขวบ: ทำไมจู่ๆ ลูกก็นอนยาก ตื่นมางอแง?
เข้าสังคมเป็นไหม? พัฒนาการด้านสังคมและการเล่นกับเพื่อนของเด็ก 2 ขวบ
เล่นให้ฉลาด! 5 กิจกรรมกระตุ้น "พัฒนาการ 2 ขวบ" ที่ทำได้ง่ายๆ ที่บ้าน
เช็กสุขภาพฟันและวัคซีน: "เด็ก 2 ขวบ" ต้องทำอะไรบ้าง?
สรุป: พ่อแม่คือ "พื้นที่ปลอดภัย" ที่สำคัญที่สุดในช่วงวัยทอง 2 ขวบ
ตรวจสอบบทความโดย: วราภรณ์ ธีระสุนทรไท
พยาบาลศาสตรบัณฑิต การพยาบาลและการผดุงครรภ์
เช็กลิสต์ด่วน! "พัฒนาการ 2 ขวบ" ลูกน้อยทำอะไรได้บ้าง พ่อแม่ต้องรู้อะไร?
เมื่อเด็กอายุประมาณ 2 ขวบ พัฒนาการหลายด้านจะเริ่ม “พร้อมใช้งาน” มากขึ้น โดยทั่วไปพ่อแม่มักสังเกตเห็นว่าเด็กสามารถทำสิ่งเหล่านี้ได้:
การเคลื่อนไหวร่างกาย
-เดิน–วิ่งได้มั่นคงขึ้น วิ่งเล่นตามของได้สนุกขึ้น
-เริ่มปีนของเตี้ย ๆ หรือเฟอร์นิเจอร์เล็ก ๆ แสดงถึงการทรงตัวและกล้ามเนื้อขาที่แข็งแรงขึ้น
กล้ามเนื้อมัดเล็ก
-จับของ เลือกหยิบของชิ้นเล็ก ๆ ได้คล่องขึ้น
-เล่นบล็อก ต่อบล็อก วางของเข้าที่เป็น
-เริ่มขีด เขียน ลากเส้นบนกระดาษได้
ภาษาและการสื่อสาร
-พูดได้หลายคำมากขึ้น และเริ่มเรียงคำเป็นวลีสั้น ๆ
-เรียกชื่อตัวเองได้
-เข้าใจคำสั่งง่าย ๆ เช่น “เก็บของ” “มานี่”
-ชี้อวัยวะตามที่พ่อแม่บอกได้ เช่น ตา จมูก ปาก
อารมณ์และสังคม
-เริ่มอยากทำเอง เช่น กินเอง ถือของเอง หยิบของช่วยพ่อแม่
-การอยากช่วยเหลือและทำเอง เป็นสัญญาณของการเติบโตทางอารมณ์และความมั่นใจ
สรุปสำคัญ
พัฒนาการ 2 ขวบ เป็นช่วงที่สมอง ร่างกาย ภาษา และอารมณ์พัฒนาเร็วมาก หากพ่อแม่รู้เกณฑ์โดยรวม จะช่วยสังเกตและส่งเสริมลูกได้ถูกทางยิ่งขึ้นค่ะ
วิ่งคล่อง ปีนป่ายเก่ง! "พัฒนาการ 2 ขวบ" ด้านร่างกายที่พ่อแม่ต้องระวัง
เด็กวัย 2 ขวบจะเคลื่อนไหวคล่องขึ้นมาก ทั้ง เดิน วิ่ง ปีนป่าย และเริ่มทดลองการทรงตัว เช่น เดินถอยหลัง ยืนขาเดียว หรือขึ้น‑ลงเตียง/โซฟาเองได้ กล้ามเนื้อแข็งแรงขึ้นและมีพลังเยอะ ชอบวิ่งเล่นทั้งวัน การมีกิจกรรมให้ปีน เล่นในพื้นที่ปลอดภัยช่วยเสริมพัฒนาการได้ดีมาก
ข้อควรระวังสำหรับพ่อแม่
-จัดเฟอร์นิเจอร์ให้ปลอดภัย มีราวกันตก และให้เด็กปีนเฉพาะพื้นที่ที่มีเบาะรอง
-หลีกเลี่ยงให้เด็กเล่นที่สูงหรือพื้นที่เสี่ยง เพราะวัยนี้ยังประมาทง่าย ล้มตกได้ไว
ลูกพูดช้าไหม? "เด็ก 2 ขวบ" ควรพูดได้กี่คำ และเริ่มพูดเป็นประโยคหรือยัง?
พัฒนาการ 2 ขวบ ส่วนใหญ่จะมีคลังคำศัพท์ประมาณ 50–200 คำ เมื่อรวมทั้งคำพื้นฐานและคำที่ได้ยินบ่อยในชีวิตประจำวัน เด็กในช่วงนี้มักเริ่มพูดประโยคสั้น ๆ จากการเรียงคำ 2 คำ เช่น “แม่ กิน”, “ไป เล่น”, “เอา นม” และบางคนที่ได้รับการพูดคุยหรือการกระตุ้นสม่ำเสมอ อาจเริ่มพูดเป็นวลีสั้น ๆ ได้เร็วขึ้นในด้านการเข้าใจคำพูด เด็กอายุ 2 ขวบควรเริ่มฟังรู้เรื่องมากขึ้น เช่น ทำตามคำสั่งง่าย ๆ ได้อย่างชัดเจน เช่น “เอารองเท้า”, “ไปห้องน้ำ” และชี้อวัยวะตามที่ผู้ใหญ่ถามได้ พฤติกรรมเหล่านี้เป็นสัญญาณสำคัญว่าพัฒนาการทางภาษากำลังเดินหน้าไปในทิศทางที่ดี
รับมือ "วัยทอง 2 ขวบ" (Terrible Two): เมื่อลูกเริ่มอาละวาด เอาแต่ใจ และพูดว่า "ไม่"
พัฒนาการ 2 ขวบ เด็กหลายคนจะมีอารมณ์เปลี่ยนแปลงง่าย และเริ่มแสดงความเป็นตัวของตัวเองชัดเจนขึ้น เขาอยากทำทุกอย่าง “ด้วยตัวเอง” เช่น อยากเลือกเอง อยากกินเอง อยากทำเอง แต่ในขณะเดียวกันก็ยังทำหลายอย่างไม่ได้ จึงรู้สึกหงุดหงิดง่ายและมักปฏิเสธผู้ใหญ่ด้วยคำว่า “ไม่!” บ่อยขึ้น ช่วงนี้คล้ายกับการทดสอบขอบเขตว่าอะไรทำได้ ทำไม่ได้
สาเหตุสำคัญคือสมองส่วนที่เกี่ยวกับอารมณ์พัฒนาเร็วมาก ทำให้โกรธง่าย ร้องไห้ง่าย งอแงไว แต่สมองส่วนเหตุผลและการควบคุมตัวเองยังเติบโตไม่ทัน จึงต้องการความเข้าใจ ความใจเย็น และการช่วยกำกับอารมณ์จากพ่อแม่อย่างมาก
แนวทางรับมือให้ผ่านวัยทอง 2 ขวบไปด้วยกัน
-ให้ทางเลือกแทนการสั่งตรง ๆ เช่น “อยากดื่มน้ำจากแก้วสีชมพูหรือสีฟ้า?” การเลือกเองทำให้เด็กยอมทำตาม
ง่ายขึ้น และรู้สึกว่าตัวเองมีสิทธิ์ตัดสินใจ
-ตั้งกฎง่าย ๆ และสม่ำเสมอ ใช้คำสั้น กระชับ และพูดด้วยน้ำเสียงนิ่ง ๆ เด็กวัยนี้ยังไม่เข้าใจเรื่องซับซ้อน
จึงต้องการความชัดเจนมากกว่าการอธิบายยืดยาว
-ยอมรับอารมณ์ของลูก เมื่อเขาโกรธ ร้องไห้ หรือทำผิด อย่ารีบตำหนิ ควรอยู่ใกล้ ๆ ปลอบ และอธิบายด้วย
ภาษาง่าย ๆ ว่าเกิดอะไรขึ้น เพื่อช่วยให้เขาเรียนรู้การจัดการอารมณ์ของตัวเอง
มือน้อยๆ สร้างสรรค์: พัฒนาการกล้ามเนื้อมัดเล็กและการเรียนรู้ (ต่อบล็อก/ขีดเขียน)
เด็กวัย 2 ขวบ เริ่มควบคุมมือและนิ้วได้ดีขึ้น จับของเล็ก ๆ ต่อบล็อก วางของเข้าที่ และเริ่มขีดเขียนเส้นง่าย ๆ บนกระดาษได้ เด็กมักสนุกกับการใช้มือทำหลายอย่าง เช่น พลิกหนังสือ หรือพยายามใช้ช้อนส้อมเอง ซึ่งช่วยพัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็กและการประสานตา–มือ
ในด้านการเรียนรู้ เด็กเริ่มจำแนกสี รูปทรง สนใจสำรวจสิ่งรอบตัว และเริ่มแก้ปัญหาเล็ก ๆ จากการเล่นและการลองทำด้วยตัวเอง
สัญญาณเตือน (Red Flags)! "พัฒนาการ 2 ขวบ" ช้ากว่าเกณฑ์ แบบไหนต้องรีบพบแพทย์
เด็กวัย 2 ขวบอาจโตช้าเร็วต่างกัน แต่ถ้ามีพฤติกรรมเหล่านี้หลายข้อ ควรรีบพบแพทย์:
-พูดได้น้อยมาก ยังไม่ถึงประมาณ 50 คำ และไม่เริ่มพูดคำสองคำต่อกัน
-ไม่เข้าใจคำสั่งง่าย ๆ หรือไม่ตอบสนองเมื่อเรียก
-เดินไม่มั่นคง เดินปลายเท้า ไม่ปีน ไม่เล่นเคลื่อนไหวตามวัย
-ไม่สบตา ไม่เล่นกับคนอื่น ไม่ใช้ท่าทางสื่อสาร
-เล่นซ้ำ ๆ แยกตัว ไม่สนใจสิ่งใหม่ หรือกลัวเสียง/สิ่งแปลกหน้ามากผิดปกติ
ลูกเลือกกิน (Picky Eater): ปัญหาโลกแตกของวัย 2 ขวบ และวิธีแก้ให้ลูกกินข้าว
การที่ลูกอายุ 2 ขวบ เลือกกินอาหารบางอย่าง หรือ “picky eater” เป็นพฤติกรรมที่พบได้บ่อยในช่วง พัฒนาการ 2 ขวบ เพราะเด็กกำลังแสดงความเป็นตัวเอง เริ่มควบคุมสิ่งรอบตัว และต้องการเลือกสิ่งที่ตนชอบก่อน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของพัฒนาการปกติของวัยนี้
อย่างไรก็ตาม ถ้าลูกรู้สึกไม่อยากกินอาหารหลายชนิด หรือเลือกอาหารเพียงไม่กี่อย่าง แทนที่จะกินอาหารครบ 5 หมู่ อาจสร้างความเครียดให้พ่อแม่ได้ แต่จากข้อมูลของศูนย์พัฒนาเด็กและครอบครัว การเลือกกินบ่อย ๆ ส่วนใหญ่ ไม่ได้ส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตโดยรวม แต่พ่อแม่ควรเข้าใจกระบวนการของลูก และพยายามจัดการอย่างเหมาะสม
แนวทางช่วยลูกกินอย่างสร้างสรรค์
1.อย่าบังคับลูกกิน เพราะเด็กอาจต่อต้านมากขึ้น และทำให้เขาเกลียดอาหารชนิดนั้นไปเลย
2.นำเสนออาหารหลากหลายรูปแบบ เช่น ปรุงผักให้เป็นสีสันน่ากิน หั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ หรือจัดวางอย่างสนุกบนจาน แทนการเอาเพียงอย่างเดียวมาวางไว้
3.ให้ลูกได้ลองดูอาหารใหม่หลาย ๆ ครั้ง เด็กบางคนต้องเห็นอาหารนั้นซ้ำหลายครั้ง ถึงจะเริ่มยอมลองเอง
4.รับประทานร่วมกันเป็นครอบครัวเพื่อเป็นตัวอย่างให้ลูกเห็นว่าทุกคนกำลังกินอาหารที่หลากหลายอยู่ตรงหน้า
ในบางกรณีถ้าลูกยังคงไม่กินอาหารเป็นเวลาเกินสัปดาห์ หรือมีน้ำหนักลดลง ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการเด็ก เพื่อประเมินปัญหาเพิ่มเติม
เลิกผ้าอ้อม (Potty Training): เริ่มฝึกตอน 2 ขวบได้ไหม สังเกตความพร้อมอย่างไร?
การฝึกเลิกผ้าอ้อม (Potty Training) ถือเป็นก้าวสำคัญของพัฒนาการ 2 ขวบ เพราะเป็นช่วงที่ลูกเริ่มควบคุมการขับถ่ายและเริ่มรู้ตัวเองว่า “ฉี่หรืออึ” กำลังจะเกิดขึ้น
ในหลายกรณีเด็กวัยนี้จะเริ่มมีสัญญาณแสดงความพร้อม เช่น
-เริ่มมีการรู้ตัวเมื่อปวดฉี่ / ปวดอึ
-สามารถบอกเป็นคำพูดง่าย ๆ หรือท่าทาง เช่น ชี้หรือบอกให้พาไปห้องน้ำ
-มีเวลาที่ผ้าอ้อมแห้งนานขึ้นถึง 2–3 ชั่วโมง
-เริ่มแสดงความต้องการจะถอดผ้าอ้อมเอง นี่คือช่วงที่เขาสามารถเริ่มเรียนรู้ความหมายของการเข้าห้องน้ำ
แนวทางเริ่มฝึก
-ให้ลูกเลือกกระโถนหรือฝาห้องน้ำที่เขาชอบ ช่วยให้เขารู้สึกอยากใช้
-เข้าห้องน้ำเป็นกิจวัตรประจำวันทุก ๆ 2–3 ชั่วโมงในช่วงแรก
-ชมเชยเมื่อเขาทำได้ ใช้รางวัลเล็ก ๆ เช่น สติ๊กเกอร์ เพื่อเสริมแรงบวก
-ถ้าเขาไม่พร้อม ไม่ต้องฝืน ควรพักการฝึกไว้ก่อนและลองอีกครั้งภายหลัง
เด็กแต่ละคนมีความพร้อมที่ต่างกัน บางคนอาจพร้อมตอนเกือบ 3 ขวบก็เป็นเรื่องปกติ
ปัญหาการนอน (Sleep Regression) ในวัย 2 ขวบ: ทำไมจู่ๆ ลูกก็นอนยาก ตื่นมางอแง?
หนึ่งในพัฒนาการ 2 ขวบที่พ่อแม่มักเผชิญคือการเปลี่ยนแปลงการนอนหรือที่เรียกว่า Sleep Regression คือช่วงเวลาที่ลูกเคยนอนดี แต่กลับเริ่มนอนยาก ตื่นกลางดึกหรืองอแงมากขึ้น
สาเหตุที่พบบ่อย
1.พัฒนาการด้านทักษะและความสามารถใหม่ ๆ เด็กวัยนี้เรียนรู้และพัฒนาสมองอย่างรวดเร็ว อาจทำให้เขาตื่นเต้น คิดอะไรมาก หรือหลับยากขึ้น
2.เปลี่ยนเวลางีบกลางวัน การลดเวลา/ยกเลิกงีบกลางวันอาจส่งผลให้เวลานอนกลางคืนเปลี่ยนไป
3.ฟันขึ้น ในบางราย ความเจ็บฟันอาจทำให้ตื่นกลางคืนมากขึ้น
4.ความกลัวใหม่ ๆ เช่น กลัวความมืด หรือจิตนาการใหม่ที่เริ่มเกิดขึ้นในวัยนี้
วิธีช่วยลูกนอนง่ายขึ้น
-สร้างกิจวัตรก่อนนอน เช่น อาบน้ำ ใส่ชุดนอน อ่านนิทาน หรือฟังเพลงเบา ๆ
-ลดสิ่งกระตุ้นในห้องนอน เช่น แสงจอ หรือเสียงดังรบกวน
-หากลูกตื่นกลางคืน กอดปลอบอย่างสม่ำเสมอ และวางตารางกิจกรรมให้คงที่
-การนอนอย่างเพียงพอช่วยพัฒนาร่างกายและสมองของเขาอย่างมาก
เข้าสังคมเป็นไหม? พัฒนาการด้านสังคมและการเล่นกับเพื่อนของเด็ก 2 ขวบ
ในช่วงพัฒนาการ 2 ขวบ เด็กจะเริ่มมีพัฒนาการทางสังคมมากขึ้น แม้ยังไม่เล่นร่วมกันจริง ๆ แบบเด็กโต แต่มีความสนใจคนรอบตัวมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เขามักอยากอยู่ใกล้เด็กคนอื่น เลียนแบบการเล่น หรือเลือกเล่นของเล่นคล้ายกันในบริเวณเดียวกัน ซึ่งเรียกว่า parallel play (พาราเรล เพลย์) — เล่นข้าง ๆ กันแต่ไม่จำเป็นต้องโต้ตอบกัน นี่ถือว่า “ปกติและดีตามวัย”
การให้ลูกได้เจอเพื่อนบ่อย ๆ เล่นกับผู้ใหญ่ และชมเวลาเขาพยายามแบ่งปันหรือสื่อสาร จะช่วยให้ทักษะสังคมพัฒนาเร็วขึ้นและมั่นใจมากขึ้นในการเข้าสังคมในอนาคต
เล่นให้ฉลาด! 5 กิจกรรมกระตุ้น "พัฒนาการ 2 ขวบ" ที่ทำได้ง่ายๆ ที่บ้าน
การเล่นคือภาษาการเรียนรู้ของเด็กวัย 2 ขวบ ผ่านการสัมผัส ทดลอง และลงมือทำ เด็กจะพัฒนาสมอง ร่างกาย ภาษา และทักษะสังคมไปพร้อมกัน กิจกรรมง่าย ๆ ที่ทำได้ที่บ้านมีดังนี้:
-เล่นปาบอลเบา ๆ
ช่วยพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ ความคล่องตัว และการทรงตัว
-ขีดเขียน วาดเส้นบนกระดาษ
ฝึกกล้ามเนื้อมือ สมาธิ และความคิดสร้างสรรค์
-ต่อบล็อก สร้างของเล่นง่าย ๆ
เสริมทักษะคิดแก้ปัญหา การวางแผน และจินตนาการ
-เล่นบทบาทสมมติ เช่น ป้อนตุ๊กตา
ช่วยพัฒนาทักษะสังคม การเข้าใจอารมณ์ และภาษา
-เล่นวิ่งไล่จับในบ้านหรือสวน
ให้เด็กได้ใช้พลัง ออกกำลังกาย และควบคุมการเคลื่อนไหว
ทุกกิจกรรมนี้ช่วยส่งเสริมพัฒนาการ 2 ขวบ ให้เติบโตทั้งร่างกาย อารมณ์ และสมองได้อย่างสนุกสนาน
เช็กสุขภาพฟันและวัคซีน: "เด็ก 2 ขวบ" ต้องทำอะไรบ้าง?
ในช่วงพัฒนาการ 2 ขวบ นอกจากพัฒนาทักษะต่าง ๆ แล้ว การดูแลสุขภาพฟันและการรับวัคซีนตามเกณฑ์
ก็เป็นสิ่งสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกด้วย
สุขภาพฟัน
- แปรงฟัน วันละ 2 ครั้ง โดยเฉพาะก่อนนอน ใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ปริมาณ “เท่าเมล็ดข้าวสาร” สำหรับเด็กต่ำกว่า 3 ปี
- พบทันตแพทย์ทุก 6 เดือน - 1 ปี
วัคซีน & ประเมินสุขภาพ และพัฒนการ
- เด็กอายุ 2–2.5 ปี ควรได้รับ วัคซีน MMR ( คางทูม หัด หัดเยอรมัน ) เข็มที่ 2 ตามเกณฑ์วัคซีนเด็กของประเทศไทย
- วัคซีนไข้หวัดใหญ่ ควรฉีดทุกปี
- ตรวจสุขภาพกับกุมารแพทย์ตามนัด
สรุป: พ่อแม่คือ "พื้นที่ปลอดภัย" ที่สำคัญที่สุดในช่วงวัยทอง 2 ขวบ
ช่วงพัฒนาการ 2 ขวบ เป็นวัยที่ลูกเรียนรู้อย่างรวดเร็ว ทั้งด้านร่างกาย ภาษา อารมณ์ สังคม และพฤติกรรม และพ่อแม่คือพื้นที่ปลอดภัยที่จะช่วยให้ลูกเติบโตได้อย่างมั่นใจ การเข้าใจลูก การสังเกตพฤติกรรม และการส่งเสริมอย่างถูกจังหวะจะช่วยให้ลูกผ่านวัยนี้ไปด้วยความสุขและมั่นคง
อ้างอิงจาก
https://www.krungthaihospital.com/child-development-1-to-3-years/
https://www.samitivejhospitals.com/th/article/detail/terrible-two
https://www.ucsfbenioffchildrens.org/education/your-2-year-old
https://www.healthline.com/health/childrens-health/2-year-old-sleep-regression
https://en.wikipedia.org/wiki/Parallel_play
https://multimedia.anamai.moph.go.th/news/160864/
https://www.ddc.moph.go.th/uploads/publish/1747420251012225136.pdf
Careline เคียงข้างคุณแม่…ดูแลลูกรัก
ทุกคำถามที่คุณแม่อยากรู้ เราพร้อมให้คำแนะนำโดยผู้เชี่ยวชาญพยาบาล และนักโภชนาการ.
ลิขสิทธิ์© DANONE 2021 เว็บไซต์นี้เป็นของดูเม็กซ์ประเทศไทย