สิ่งสำคัญที่ควรทราบ

นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก

โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก

ยามเมื่อเด็กท้องเสียกินอะไรได้บ้าง? คู่มือดูแลลูกน้อยให้ฟื้นตัวเร็ว ปลอดภัยจากภาวะขาดน้ำ

อาการท้องเสียในเด็กเป็นปัญหาสุขภาพที่พบบ่อย โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนหรือช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงของอากาศ ซึ่งมักเกิดจากการติดเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรือการรับประทานอาหารและน้ำที่ไม่สะอาด การดูแลเด็กที่ท้องเสียอย่างถูกวิธี ตั้งแต่ระยะแรก สามารถช่วยลดความเสี่ยงของภาวะขาดน้ำ และช่วยให้เด็กฟื้นตัวได้เร็วขึ้น

บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่าเด็กท้องเสีย กินอะไรได้บ้าง และควรหลีกเลี่ยงอะไร เพื่อให้พ่อแม่ผู้ปกครองสามารถดูแลลูกน้อยได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัย

ตรวจสอบบทความโดย: ศุภลักษณ์ อารีมิตร
การพยาบาลและการผดุงครรภ์ ชั้น 1

เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ

หัวใจสำคัญอันดับหนึ่ง: การจิบ "เกลือแร่สำหรับเด็ก" (ORS) ป้องกันภาวะขาดน้ำ

"เด็กท้องเสียกินอะไรได้บ้าง" เปิดลิสต์อาหารอ่อน ย่อยง่าย ช่วยฟื้นฟูลำไส้

รู้จัก "BRAT Diet" (กล้วย-ข้าว-แอปเปิ้ล-ขนมปังปิ้ง) ช่วยหยุดท้องเสียจริงหรือ?

ไขข้อข้องใจ: ลูกท้องเสียกิน "นม" (นมแม่, นมผง, นมวัว) ได้หรือไม่?

5 "อาหารต้องห้าม" ที่ทำให้อาการท้องเสียของลูกแย่ลงทันที

ทำไม "น้ำผลไม้กล่อง" และ "น้ำอัดลม" ถึงไม่ควรให้ลูกกินแก้ท้องเสีย?

"โปรไบโอติกส์" (Probiotics) และ "โยเกิร์ต" ช่วยฟื้นฟูลำไส้ได้จริงหรือ?

เมนู "ซุปไก่ใส" หรือ "น้ำข้าวต้ม" (น้ำข้าว) ทางเลือกช่วยเพิ่มพลังงาน

การกลับมาเริ่มอาหารปกติ: ควรเริ่มทีละน้อยอย่างไรหลังอาการดีขึ้น?

สำหรับทารกที่ยังไม่เริ่มอาหารเสริม (ต่ำกว่า 6 เดือน) ควรทำอย่างไร?

ภูมิปัญญาพื้นบ้าน: "กล้วยดิบ" หรือ "น้ำต้มใบฝรั่ง" ปลอดภัยสำหรับเด็กหรือไม่?

สัญญาณอันตราย! 6 อาการท้องเสียที่ต้องรีบพาลูกไปโรงพยาบาลทันที

หัวใจสำคัญอันดับหนึ่ง: การจิบ "เกลือแร่สำหรับเด็ก" (ORS) ป้องกันภาวะขาดน้ำ

เมื่อเด็กท้องเสียกินอะไรได้บ้าง ร่างกายจะสูญเสียน้ำและเกลือแร่ไปอย่างรวดเร็ว ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะขาดน้ำได้ การให้ "ORS" (Oral Rehydration Solution) เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพในการทดแทนของเหลวและเกลือแร่ที่สูญเสียไป โดยเฉพาะในเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 5 ปี ควรเริ่มให้ตั้งแต่เริ่มมีอาการท้องเสีย และให้ต่อเนื่องจนกว่าอาการจะดีขึ้น

"เด็กท้องเสียกินอะไรได้บ้าง" เปิดลิสต์อาหารอ่อน ย่อยง่าย ช่วยฟื้นฟูลำไส้

การเลือกอาหารที่เหมาะสมสำหรับเด็กท้องเสียกินอะไรได้บ้างเป็นสิ่งสำคัญ อาหารที่ควรให้ ได้แก่

-ข้าวต้ม ย่อยง่าย และช่วยดูดซับน้ำดีจากลำไส้

-กล้วยสุก มีโพแทสเซียมสูง ช่วยทดแทนเกลือแร่ที่สูญเสีย

-แครกเกอร์ ให้พลังงาน และย่อยง่าย

-น้ำซุปใส ช่วยให้ร่างกายได้รับน้ำและเกลือแร่

ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันสูง หรืออาหารรสจัด เพราะอาจทำให้ลำไส้ระคายเคืองมากขึ้น

วิธีให้อาหารที่เหมาะสม

เริ่มให้ทีละน้อย ๆ และเพิ่มความถี่ เช่น วันละ 5–6 มื้อ แทน 3 มื้อใหญ่ หากเด็กยังไม่อยากกินไม่ควรฝืน แต่ควรให้ดื่มเกลือแร่อย่างต่อเนื่องจนกว่าเด็กจะอยากทานอาหารเอง เมื่อเริ่มกินได้แล้วให้เฝ้าสังเกตอาการ หากถ่ายเหลวมากขึ้นหรืออาเจียนเพิ่มขึ้น ควรหยุดและปรึกษาแพทย์

รู้จัก "BRAT Diet" (กล้วย-ข้าว-แอปเปิ้ล-ขนมปังปิ้ง) ช่วยหยุดท้องเสียจริงหรือ?

"BRAT Diet" เป็นอาหารที่แนะนำสำหรับเด็กที่มีอาการท้องเสีย โดยมีส่วนประกอบหลักคือ

-B: กล้วย (Bananas)

-R: ข้าว (Rice)

-A: แอปเปิ้ล (Applesauce)

-T: ขนมปังปิ้ง (Toast)

อาหารเหล่านี้มีคุณสมบัติย่อยง่าย และช่วยลดการระคายเคืองในลำไส้ อย่างไรก็ตาม ควรให้ในปริมาณที่พอเหมาะ และควรปรึกษาแพทย์หากอาการยังไม่ดีขึ้น

ไขข้อข้องใจ: ลูกท้องเสียกิน "นม" (นมแม่, นมผง, นมวัว) ได้หรือไม่?

การให้นมแม่ยังคงเป็นสิ่งที่ดีที่สุดสำหรับทารก แม้ในขณะท้องเสีย เนื่องจากมีสารอาหารครบถ้วนและช่วยเสริมภูมิคุ้มกันให้กับลูกน้อย สำหรับนมผงและนมวัว ควรให้ในปริมาณที่พอเหมาะ และสังเกตอาการของเด็ก หากพบว่าเด็กมีอาการท้องอืดหรือท้องเสียมากขึ้น ควรหยุดให้ชั่วคราวและปรึกษาแพทย์

5 "อาหารต้องห้าม" ที่ทำให้อาการท้องเสียของลูกแย่ลงทันที

เด็กท้องเสียกินอะไรได้บ้าง ควรหลีกเลี่ยงอาหารดังต่อไปนี้เนื่องจากอาจทำให้ลำไส้ระคายเคืองและเพิ่มการถ่ายเหลว ในช่วงที่มีอาการ

อาหารมัน เช่น ของทอด อาจทำให้ลำไส้ทำงานหนักขึ้นและย่อยยาก

อาหารรสจัด เช่น เผ็ด เปรี้ยว อาจกระตุ้นการระคายเคืองของลำไส้

นมวัว อาจทำให้เด็กบางรายท้องเสียเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะช่วงลำไส้ยังฟื้นตัวไม่สมบูรณ์

น้ำผลไม้ที่มีน้ำตาลสูง เช่น น้ำส้ม น้ำมะนาว อาจดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้และทำให้ถ่ายมากขึ้น

อาหารที่มีใยอาหารสูงหรือหยาบ เช่น ผักสด ผลไม้ดิบ อาจเพิ่มการเคลื่อนไหวของลำไส้

เมื่ออาการดีขึ้น สามารถค่อย ๆ เริ่มอาหารปกติได้ ทีละน้อยตามลำดับ

ทำไม "น้ำผลไม้กล่อง" และ "น้ำอัดลม" ถึงไม่ควรให้ลูกกินแก้ท้องเสีย?

น้ำผลไม้กล่องและน้ำอัดลมมีปริมาณน้ำตาลสูง ซึ่งอาจทำให้ร่างกายดูดซึมน้ำได้ยากขึ้น และอาจทำให้อาการท้องเสียแย่ลง นอกจากนี้ น้ำอัดลมยังมีคาเฟอีนและก๊าซ ซึ่งอาจทำให้เด็กท้องอืดและไม่สบายท้อง ทางเลือกที่ดีกว่า คือ น้ำเปล่า + น้ำเกลือแร่เด็ก หรือ น้ำซุปใสจืด ๆ

"โปรไบโอติกส์" (Probiotics) และ "โยเกิร์ต" ช่วยฟื้นฟูลำไส้ได้จริงหรือ?

โปรไบโอติกส์เป็นจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย โดยเฉพาะระบบทางเดินอาหาร การให้โปรไบโอติกส์หรือโยเกิร์ตที่มีจุลินทรีย์มีชีวิต สามารถช่วยฟื้นฟูสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ และอาจช่วยลดระยะเวลาของอาการท้องเสียได้ ในเด็กบางราย อย่างไรก็ตาม ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีน้ำตาลหรือสารปรุงแต่งเพิ่มเติม

ข้อควรระวัง หากเด็กแพ้นมวัว มีภาวะแพ้แลคโตส หรือมีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนให้โปรไบโอติกส์ สำหรับโยเกิร์ต ควรเลือกชนิดไม่หวานจัด และมีจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ เช่น Lactobacillus และ Bifidobacterium พร้อมทั้งเฝ้าสังเกตอาการหลังรับประทาน อย่างต่อเนื่อง

เมนู "ซุปไก่ใส" หรือ "น้ำข้าวต้ม" (น้ำข้าว) ทางเลือกช่วยเพิ่มพลังงาน

เมื่อเด็กเริ่มกินได้และไม่ได้อาเจียน หรือต้องการเพิ่มพลังงาน “ซุปไก่ใส” หรือ “น้ำข้าวต้ม” ใช้ข้าวหุงน้ำให้เหลว เป็นอีกทางเลือกที่ดี เพราะย่อยง่าย และให้พลังงานเบื้องต้น และช่วยให้ร่างกายได้รับน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไป การให้ซุปไก่ใสที่ปรุงด้วยเนื้อไก่และผัก เช่น แครอท หรือฟักทอง จะช่วยเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ และช่วยให้เด็กฟื้นตัวเร็วขึ้น

การกลับมาเริ่มอาหารปกติ: ควรเริ่มทีละน้อยอย่างไรหลังอาการดีขึ้น?

เมื่ออาการท้องเสียเริ่มดีขึ้น เด็กท้องเสียกินอะไรได้บ้าง ควรเริ่มให้อาหารที่ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้ม ซุปผัก หรือเนื้อสัตว์ต้มสุก และเพิ่มปริมาณอาหารทีละน้อย โดยสังเกตอาการของเด็ก หากพบว่าเด็กมีอาการท้องอืดหรือท้องเสียอีกครั้ง ควรหยุดให้อาหารนั้นและปรึกษาแพทย์ หลีกเลี่ยงการกลับไปกินอาหารย่อยยาก เครื่องเทศมาก หรือของทอดทันที เพราะอาจทำให้อาการกลับมาได้

สำหรับทารกที่ยังไม่เริ่มอาหารเสริม (ต่ำกว่า 6 เดือน) ควรทำอย่างไร?

หากทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือน และยังอยู่ในช่วงได้รับนมแม่หรือนมผงสูตรเดิม ควรให้นมต่อเนื่องตามปกติ โดยไม่จำเป็นต้องงดหรือเปลี่ยนนมทันที เนื่องจากนมมีสารอาหารครบถ้วนและช่วยเสริมภูมิคุ้มกันให้กับทารก ในช่วงที่ร่างกายอ่อนแอ

อย่างไรก็ตาม หากทารกดูดนมได้น้อย ดูดไม่ได้ ซึมลง หรือมีอาการผิดปกติอย่างอื่นร่วมด้วย ควรพาไปพบแพทย์เพื่อรับการดูแลอย่างเหมาะสม โดยเร็ว

ภูมิปัญญาพื้นบ้าน: "กล้วยดิบ" หรือ "น้ำต้มใบฝรั่ง" ปลอดภัยสำหรับเด็กหรือไม่?

กล้วยดิบและน้ำต้มใบฝรั่งเป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านที่ใช้กันมาแต่โบราณ อย่างไรก็ตาม การใช้วิธีเหล่านี้ควรทำด้วยความระมัดระวัง เนื่องจากอาจเกิดผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์ เช่น อาการแพ้ หรือการระคายเคืองของลำไส้ ในเด็กบางราย

หากพิจารณาแล้วต้องการใช้สูตรบ้านๆ ควรใช้เป็นเพียงทางเลือกเสริม ไม่ใช่วิธีหลักในการดูแลเด็กท้องเสีย และควรปรึกษากุมารแพทย์ก่อนเสมอ โดยเฉพาะในเด็กที่มีอาการรุนแรงหรือท้องเสียต่อเนื่อง เพื่อความปลอดภัย