แนะนำวิธีล้างจมูกเด็กอย่างถูกต้องและปลอดภัย

เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ

ทำไมการล้างจมูกเด็กถึงสำคัญต่อสุขภาพ

ประโยชน์ของการล้างจมูกเด็กที่คุณพ่อคุณแม่ควรรู้

อุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับการล้างจมูกเด็ก

วิธีล้างจมูกเด็กอย่างถูกต้องและปลอดภัย

วิธีล้างจมูกทารกแรกเกิด แตกต่างจากเด็กโตอย่างไร

ท่าทางที่เหมาะสมสำหรับการล้างจมูกเด็ก

น้ำเกลือล้างจมูกแบบไหนเหมาะสำหรับเด็ก

ข้อควรระวังก่อนและระหว่างการล้างจมูกเด็ก

ความถี่ในการล้างจมูกเด็ก ควรทำบ่อยแค่ไหน

อาการผิดปกติที่ควรหยุดล้างจมูกและพบแพทย์

สรุป วิธีล้างจมูกเด็กที่พ่อแม่สามารถทำเองที่บ้านได้

ตรวจสอบบทความโดย: ศุภลักษณ์ อารีมิตร
การพยาบาลและการผดุงครรภ์ ชั้น 1

ทำไมการล้างจมูกเด็กถึงสำคัญต่อสุขภาพ

สุขภาพระบบทางเดินหายใจของเด็กเล็กเปราะบางมากกว่าผู้ใหญ่ เพราะโพรงจมูกแคบและยังไม่สามารถขับสิ่งสกปรกได้ดีเท่าไร วิธีล้างจมูกเด็กด้วยน้ำเกลือจึงเป็นหนึ่งในวิธีดูแลที่คุณพ่อคุณแม่ทำให้ลูกได้ที่บ้าน เพื่อช่วยชะล้างน้ำมูก เสมหะ ฝุ่น หรือสารก่อภูมิแพ้ที่อาจสะสมอยู่ในโพรงจมูก ผลลัพธ์คือเด็กหายใจได้โล่งขึ้น ลดความเสี่ยงของการติดเชื้อ และนอนหลับหรือกินนมได้สบายขึ้น

ประโยชน์ของการล้างจมูกเด็กที่คุณพ่อคุณแม่ควรรู้

- ช่วยลดระยะเวลาหวัด : “วิธีล้างจมูกเด็ก” สามารถทำให้อาการหวัดหายเร็วขึ้นประมาณ 2 วัน

- ช่วยให้ลูกนอนและกินได้ดีขึ้น : เพราะเมือกที่อุดตันถูกกำจัด ทำให้หายใจสะดวกขึ้น โดยเฉพาะในเด็กที่มีอาการคัดจมูกหรือไซนัสอักเสบ

- ปรับปรุงคุณภาพชีวิต : การล้างจมูกช่วยให้ลมหายใจผ่านจมูกดีขึ้นอย่างชัดเจน

- เด็กส่วนใหญ่ทนได้ : เกือบ 86% ของเด็กสามารถทนต่อการล้างจมูก และผู้ปกครองกว่า 80% เห็นว่าอาการของลูกดีขึ้นหลังทำ

อุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับการล้างจมูกเด็ก

1.น้ำเกลือปราศจากเชื้อ น้ำเกลือไอโซโทนิก (Isotonic saline 0.9%) หรือ น้ำเกลือไฮเปอร์โทนิก(Hypertonic saline 2.6–3%) ที่ให้ผลลดระยะหวัดได้

2.อุปกรณ์ล้างจมูก เช่น เนติพอต (Neti pot) , ขวดบีบ (Squeeze bottle), หรือลูกยางดูดน้ำมูก ใช้ตามวัยของเด็ก

3.สำลีหรือผ้าก๊อซสะอาด สำหรับซับน้ำเกลือและเมือกหลังล้าง

4.น้ำที่สะอาดปลอดภัย เช่น น้ำกลั่น (Distilled water ) น้ำสเตอริไลซ์ (Sterile water) หรือ น้ำประปาที่ต้มแล้วปล่อยให้เย็น ห้ามใช้น้ำประปาตรง ๆ เพราะอาจมีเชื้ออันตราย

วิธีล้างจมูกเด็กอย่างถูกต้องและปลอดภัย

1.ล้างมือให้สะอาด ก่อนเริ่มทำทุกครั้ง

2.จัดท่าเด็กให้โน้มตัวไปข้างหน้า ก้มหน้าเล็กน้อยเหนือภาชนะที่รองรับน้ำ

3.ใช้น้ำเกลือปริมาณเหมาะสม ฉีดเข้าสู่รูจมูกด้านบนให้น้ำไหลออกอีกด้าน

4.ซับเมือกและน้ำเกลือ ที่ไหลออกช้า ๆ ด้วยผ้าสะอาด

5.ทำทั้งสองข้างสลับกัน พร้อมตรวจสอบความสะอาดของอุปกรณ์ทุกครั้ง

6.ห้ามใช้น้ำที่ไม่ปลอดเชื้อ เพื่อป้องกันการติดเชื้อรุนแรง เช่น เนกเลอเรีย ฟาวเลอรี (Naegleria fowleri)

วิธีล้างจมูกทารกแรกเกิด แตกต่างจากเด็กโตอย่างไร

ทารกแรกเกิดควรใช้ น้ำเกลือไอโซโทนิก (Isotonic saline 0.9%)  ในปริมาณน้อย 1–2 มล. และอาจใช้ลูกยางแดงดูดน้ำมูกเบา ๆ เมื่อเด็กโตมากขึ้นสามารถใช้ ขวดบีบ หรือ เนติพอต (Neti pot) ได้เมื่ออายุ ≥ 2 ปี ควรปรึกษาแพทย์ก่อน สามารถล้างด้วยแรงดันน้ำเกลือสูงกว่า เพราะโพรงจมูกใหญ่และทนได้มากกว่า

ท่าทางที่เหมาะสมสำหรับการล้างจมูกเด็ก

1.เอนหรือหงายศีรษะเล็กน้อย ช่วยให้ “วิธีล้างจมูกเด็ก” ได้ผลดีและปลอดภัย

2.หลีกเลี่ยงเงยหน้าตรง เพราะอาจทำให้มีความเสี่ยงที่น้ำไหลลงคอหรือเข้าไปในหลอดลมได้

3.สำหรับเด็กโต สามารถให้เอียงศีรษะข้างได้ตามความเหมาะสม 

น้ำเกลือล้างจมูกแบบไหนเหมาะสำหรับเด็ก

- น้ำเกลือไอโซโทนิก ( Isotonic saline 0.9%)  เหมาะสำหรับการล้างทั่วไป ใช้ได้ทุกวัย

- น้ำเกลือไฮเปอร์โทนิก ( Hypertonic saline 2.6–3% ): เหมาะในช่วงที่คัดจมูกมาก หรือต้องการให้หวัดหายเร็วขึ้น

- หลีกเลี่ยงน้ำเกลือที่ผสมสมุนไพรหรือสารที่ไม่มีหลักฐานทางการแพทย์รับรอง

ข้อควรระวังก่อนและระหว่างการล้างจมูกเด็ก

-ใช้น้ำที่ผ่านการฆ่าเชื้อหรือกลั่นเท่านั้น ห้ามใช้น้ำประปาตรง

-อย่าใช้น้ำเกลือแรงเกินไป (แรงดันสูงหรือความเข้มข้นเกิน) เพราะอาจระคายโพรงจมูก

-หยุดใช้ทันทีหากเด็กแสดงอาการไม่สบาย เช่น ไอแรง ร้องไห้ หรือหายใจติดขัด

-ทำอุปกรณ์ให้สะอาดและเก็บให้เหมาะสม เพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำ

ความถี่ในการล้างจมูกเด็ก ควรทำบ่อยแค่ไหน

-ควรทำเมื่อเด็กมีอาการคัดจมูก น้ำมูกข้น หรือหลังสัมผัสฝุ่น/ควัน

-โดยทั่วไป วันละ 1–2 ครั้ง ก็เพียงพอ และไม่ควรทำบ่อยเกินไปจนทำให้โพรงจมูกแห้ง

-หากมีคัดจมูกมาก ใช้น้ำเกลือไฮเปอร์โทนิก  (Hypertonic saline) ล้างประมาณ 4 ครั้งต่อวัน จนกว่าจะอาการดีขึ้น

อาการผิดปกติที่ควรหยุดล้างจมูกและพบแพทย์

-มีเลือดกำเดาไหล หรือรู้สึกเจ็บ/ระคายเคืองมากหลังล้าง

-เด็กหายใจลำบากขึ้น หรือบ่นเจ็บหน้าอก

-มีไข้สูง หรือเสมหะเปลี่ยนเป็นสีเขียว (สัญญาณของไซนัสอักเสบ/ติดเชื้อ)

-เด็กเคยมีโรคเกี่ยวกับการอุดกั้นทางเดินหายใจ หรือปัญหาหูชั้นกลาง ไม่ควรล้างเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์

สรุป วิธีล้างจมูกเด็กที่พ่อแม่สามารถทำเองที่บ้านได้

การ วิธีล้างจมูกเด็ก ด้วยน้ำเกลือเป็นวิธีง่าย ปลอดภัย และมีงานวิจัยสนับสนุนว่าช่วยลดอาการคัดจมูก และอาจลดระยะเวลาของหวัดได้ วิธีล้างจมูกเด็กด้วยน้ำเกลือตามความเหมาะสม พร้อมใช้อุปกรณ์สะอาด และจัดท่าทางที่เหมาะสม จะช่วยให้เด็กหายใจสะดวก รู้สึกสบาย และลดความเสี่ยงของการติดเชื้อต่อไป

วิธีล้างจมูกเด็กช่วยลดน้ำมูก เสมหะ และฝุ่นในโพรงจมูก ช่วยให้ลูกหายใจสะดวกขึ้น นอนหลับสบาย และลดความเสี่ยงโรคทางเดินหายใจ คุณพ่อคุณแม่สามารถทำเองที่บ้านได้ เพียงใช้อุปกรณ์ที่สะอาด น้ำเกลือที่ถูกต้อง และล้างด้วยท่าทางที่เหมาะสม

อ้างอิงจาก

https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=610

https://vichaivej-omnoi.com/health-info/%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%88%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B8%81%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B9%89%E0%B8%A5%E0%B8%B9%E0%B8%81%E0%B8%87%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A2

https://www.uclahealth.org/news/article/risks-and-rewards-of-nasal-rinses-what-you-need-to-know

https://ijponline.biomedcentral.com/articles/10.1186/1824-7288-40-47

https://www.thesun.co.uk/health/30273957/saline-nose-drop-reduce-length-childs-cold-days

https://www.parents.com/health/allergies/seasonal/kids-and-neti-pots/

https://www.mcgill.ca/oss/article/medical-you-asked/kids-colds-does-nasal-irrigation-help

https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=611

https://www.phyathai.com/th/article/2731-%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%88%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B8%81%E0%B8%9A%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B9%86_%E0%B8%81%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B9%89%E0%B9%80%E0%B8%81?srsltid=AfmBOoonpGkMft5gWTA5k87ZsUL1DrzLADIrOt5PLincztITJDebWsrQ

ภาพจาก Freepik