สิ่งสำคัญที่ควรทราบ

นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก

โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก

เด็กแรกเกิดถ่ายวันละกี่ครั้ง: เข้าใจระบบขับถ่ายของลูกน้อยตั้งแต่วันแรก

หนึ่งในคำถามยอดฮิตของพ่อแม่มือใหม่คือ “เด็กแรกเกิดควรถ่ายวันละกี่ครั้งถึงจะถือว่าปกติ?” เพราะบางวันลูกถ่ายบ่อยมาก แต่บางวันกลับไม่ถ่ายเลย ซึ่งจริง ๆ แล้ว ความถี่ในการถ่ายของทารกไม่มี ตัวเลขตายตัว ขึ้นอยู่กับประเภทนมที่ได้รับและพัฒนาระบบย่อยอาหารที่ยังเติบโตต่อเนื่อง เด็กบางคนถ่ายหลายครั้งต่อวันก็ถือว่าปกติ ขณะที่บางคนอาจไม่ถ่ายทุกวันก็ยังปกติได้หากลูกกินได้ นอนหลับดี อารมณ์สดใส และไม่มีอาการผิดปกติอื่น การเข้าใจความเปลี่ยนแปลงนี้จะช่วยให้พ่อแม่สังเกตสุขภาพลูกอย่างมั่นใจมากขึ้นค่ะ

ตรวจสอบบทความโดย: พิมพ์พิชญา จันทร์หอม
พยาบาลศาสตรบัณฑิต การพยาบาลและการผดุงครรภ์
การพยาบาลเฉพาะทางผู้ป่วยผู้ใหญ่วิกฤต

เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ

“เด็กแรกเกิดถ่ายวันละกี่ครั้ง” คำตอบที่ไม่มีตัวเลขตายตัว

"ขี้เทา" (Meconium): อุจจาระครั้งแรกของลูก สัญญาณสุขภาพที่ต้องสังเกต

"นมแม่" vs "นมผง": ความถี่และลักษณะอุจจาระที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

ถ่ายทุกครั้งที่กินนม หรือวันละ 10+ ครั้ง: แบบนี้ปกติหรือไม่?

ลูกกินนมแม่ "ไม่ถ่าย 3-5 วัน" ทำไมถึงเป็นเรื่องปกติได้?

สัญญาณ "ท้องผูก" ในเด็กแรกเกิด: ไม่ได้ดูที่ความถี่ แต่ดูที่อะไร?

แยกให้ออก! "อุจจาระปกติ" กับ "อาการท้องเสีย" ในทารก

"การนับผ้าอ้อม" (Diaper Count) สำคัญอย่างไรในเดือนแรก?

คู่มือสีอุจจาระทารก: สีเขียว สีเหลือง สีน้ำตาล บอกอะไรได้บ้าง?

สัญญาณอันตราย! อุจจาระสีแดง (มีเลือด) สีขาวซีด หรือสีดำ (ที่ไม่ใช่ขี้เทา)

ลูกอึเปลี่ยนไปหลังเปลี่ยน "นมผง" หรือแม่ "กินของผิดสำแดง"

สรุป: อาการแบบไหนที่พ่อแม่ไม่ควรรอช้า และต้องรีบพาลูกไปพบแพทย์ทันที

“เด็กแรกเกิดถ่ายวันละกี่ครั้ง” คำตอบที่ไม่มีตัวเลขตายตัว

โดยทั่วไป เด็กแรกเกิดในช่วง 1 เดือนแรกอาจถ่ายตั้งแต่ วันละ 2–10 ครั้ง หรือทุกครั้งหลังดูดนม ซึ่งถือว่าปกติทั้งหมด ตราบใดที่ลูกดูดนมได้ดี น้ำหนักขึ้น และอึไม่แข็งหรือมีเลือดปน

"ขี้เทา" (Meconium): อุจจาระครั้งแรกของลูก สัญญาณสุขภาพที่ต้องสังเกต

ขี้เทาเป็นอุจจาระสีดำเขียวเหนียวที่ลูกจะถ่ายภายใน 24 ชั่วโมงแรกหลังคลอด เป็นของเสียที่สะสมอยู่ในลำไส้ตั้งแต่อยู่ในครรภ์ หากลูกไม่ถ่ายขี้เทาภายใน 48 ชั่วโมง อาจบ่งชี้ถึงภาวะลำไส้อุดตันหรือโรคทางเดินอาหารแต่กำเนิด

"นมแม่" vs "นมผง": ความถี่และลักษณะอุจจาระที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

เด็กกินนมแม่: ถ่ายบ่อยกว่า อุจจาระเหลว สีเหลืองทอง มีกลิ่นเปรี้ยวเล็กน้อย

เด็กกินนมผง: ถ่ายน้อยกว่า เนื้ออุจจาระข้นและมีกลิ่นแรงกว่า

เพราะนมแม่ย่อยง่ายและมีโปรไบโอติก (จุลินทรีย์สุขภาพ) ธรรมชาติช่วยกระตุ้นการขับถ่าย

ถ่ายทุกครั้งที่กินนม หรือวันละ 10+ ครั้ง: แบบนี้ปกติหรือไม่?

ในช่วงสัปดาห์แรก ระบบลำไส้ของทารกยังอยู่ในช่วงปรับตัว จึงอาจถ่ายทุกครั้งที่กินนม ถือว่าเป็นเรื่องปกติ หากไม่มีอาการอื่นร่วม เช่น ท้องอืด ร้องงอแง หรืออุจจาระมีมูกเลือด

ลูกกินนมแม่ "ไม่ถ่าย 3-5 วัน" ทำไมถึงเป็นเรื่องปกติได้?

เด็กที่กินนมแม่ล้วนบางรายอาจไม่ถ่ายนาน 3–5 วัน เพราะร่างกายดูดซึมสารอาหารได้หมดและไม่เหลือกากอาหารตกค้างในลำไส้ หากลูกยังดูดนมดี ท้องไม่แข็ง ไม่ร้องจุกเสียด ถือว่าปกติ

สัญญาณ "ท้องผูก" ในเด็กแรกเกิด: ไม่ได้ดูที่ความถี่ แต่ดูที่อะไร?

อาการท้องผูกในเด็กแรกเกิดดูได้จาก ลักษณะอุจจาระ มากกว่าจำนวนครั้ง ถ้าอึเป็นก้อนแข็ง ลูกเบ่งมาก หรือร้องเวลาถ่าย นั่นจึงถือว่าผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์

แยกให้ออก! "อุจจาระปกติ" กับ "อาการท้องเสีย" ในทารก

อุจจาระปกติ: สีเหลืองทอง เหลวแต่ไม่เป็นน้ำ มีกลิ่นอ่อน ถ่ายวันละหลายครั้งก็ยังถือว่าปกติ โดยเฉพาะเด็กกินนมแม่

อาการท้องเสีย: ถ่ายบ่อยขึ้นมากกว่าปกติอย่างชัดเจน อุจจาระเป็นน้ำมาก อาจมี สีเขียว, มูก, หรือ มูกปนเลือด บางรายอาจมีผื่นแดงรอบก้นจากการถ่ายบ่อย

หากลูกถ่ายเกินวันละ 10 ครั้ง หรืออ่อนเพลีย ซึม ถ่ายมีมูกเลือดปน ต้องรีบพาไปหาหมอ

"การนับผ้าอ้อม" (Diaper Count) สำคัญอย่างไรในเดือนแรก?

การนับจำนวนผ้าอ้อมช่วยให้พ่อแม่รู้ว่าลูกได้รับนมเพียงพอหรือไม่ ทารกที่กินนมดีควรถ่ายอุจจาระและปัสสาวะรวมกันประมาณ 6–8 ครั้งต่อวัน หากถ่ายน้อยกว่านี้อาจเป็นสัญญาณว่าดื่มนมน้อยเกินไป

คู่มือสีอุจจาระทารก: สีเขียว สีเหลือง สีน้ำตาล บอกอะไรได้บ้าง?

สีเขียว : มักพบได้ในเด็กเล็กและยังถือว่าปกติ อาจเกิดจากการย่อยนมเร็วเกินไป, การได้รับน้ำนมหน้า (Foremilk) มากกว่าน้ำนมหลัง, เปลี่ยนสูตรนม หรือมีการขับน้ำดีออกมามากขึ้น

สีเหลืองทอง : เป็นสีที่พบได้บ่อยที่สุดในเด็กที่กินนมแม่ โดยเฉพาะลักษณะเหลว คล้ายมัสตาร์ด พร้อมเม็ดเล็ก ๆ ถือว่า “ปกติที่สุด”

สีน้ำตาล : พบได้บ่อยในเด็กที่กินนมผง อุจจาระจะออกเป็นสีเหลืองน้ำตาลถึงน้ำตาลอ่อน เนื้อค่อนข้างเป็นก้อนกว่านมแม่

แต่หากอึมีสีขาวเทาหรือดำสนิทหลังพ้นช่วงขี้เทา ควรรีบพบแพทย์

สัญญาณอันตราย! อุจจาระสีแดง (มีเลือด) สีขาวซีด หรือสีดำ (ที่ไม่ใช่ขี้เทา)

สีแดงสด: อาจมีแผลรอบทวารหรือแพ้นมวัว

สีขาวเทา: อาจบ่งชี้โรคตับหรือท่อน้ำดีอุดตัน

สีดำ: หากไม่ใช่ช่วงขี้เทา อาจเกิดจากการมีเลือดออกในทางเดินอาหาร

ทุกกรณีนี้ควรพาลูกไปโรงพยาบาลทันที

ลูกอึเปลี่ยนไปหลังเปลี่ยน "นมผง" หรือแม่ "กินของผิดสำแดง"

การเปลี่ยนนมผงสูตรใหม่ หรืออาหารที่แม่กินสามารถทำให้ ลักษณะอึของลูกเปลี่ยนไปได้ เช่น อึข้นขึ้น สีเขียวขึ้น หรือมีกลิ่นแรงกว่าเดิม ซึ่งถือว่าเป็นเรื่องปกติของระบบย่อยอาหารทารกที่กำลังปรับตัว หากลูกยังสบายดี ไม่ร้องงอแงผิดปกติ ไม่ปวดท้อง และ ไม่มีมูกเลือดในอุจจาระ ก็ไม่ถือว่าอันตราย