สิ่งสำคัญที่ควรทราบ: นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรก จากนั้นให้อาหารตามวัยร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพหากจำเป็นต้องใช้นมผสม และปฏิบัติตามคำแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างเคร่งครัด
ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อเสริมสร้างรากฐานการเจริญเติบโตของลูกรักในแต่ละช่วงวัย
อาการปวดท้องเป็นอาการที่พบบ่อยในเด็กเล็กอาจเกิดจากสาเหตุที่ไม่รุนแรง เช่น ท้องอืด ท้องผูกหรืออาหารไม่ย่อย แต่ในบางกรณีอาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรงได้ การทำความเข้าใจสาเหตุของอาการปวดท้อง ประเภทของยาแก้ปวดท้องเด็กที่นิยมใช้ ข้อควรระวังในการใช้ยา ตลอดจนแนวทางในการดูแลลูกน้อยเมื่อมีอาการปวดท้อง การสังเกตอาการและการเลือกใช้ยาแก้ปวดท้องเด็กอย่างถูกต้องและปลอดภัยจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับพ่อแม่ทุกคน
เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ
- อาการปวดท้องในเด็กมีสาเหตุจากอะไรบ้าง
- สังเกตอย่างไรว่าเด็กปวดท้องแบบอันตรายหรือไม่
- ปวดท้องเพราะลมในท้อง ยาอะไรช่วยได้
- การใช้ยาลดกรดในเด็ก ควรหรือไม่
- ยาแก้ปวดท้องสำหรับเด็กที่นิยมใช้
- ยาแก้ปวดท้องสำหรับเด็กอายุแต่ละช่วง
- วิธีให้ยาเด็กอย่างถูกต้อง ปริมาณที่ปลอดภัย
- ข้อควรระวังในการใช้ยาแก้ปวดท้องในเด็ก
อาการปวดท้องในเด็กมีสาเหตุจากอะไรบ้าง
อาการปวดท้องในเด็กสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่
1. สาเหตุทั่วไปและไม่รุนแรง
- ท้องผูกเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เกิดจากการรับประทานอาหารที่มีกากใยอาหารน้อย ดื่มน้ำไม่เพียงพอหรือกลั้นอุจจาระบ่อย
- ท้องอืด เกิดจากการรับประทานอาหารที่ทำให้เกิดแก๊ส การดื่มเครื่องดื่มอัดลม
- อาหารไม่ย่อย เกิดจากการรับประทานอาหารมากเกินไปหรือรับประทานเร็วเกินไป
- กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ทำให้เกิดอาการปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสีย
- กรดไหลย้อน ทำให้เกิดอาการแสบร้อนกลางอก ปวดท้องร่วมด้วย
2.สาเหตุที่รุนแรงและต้องระวัง
- ไส้ติ่งอักเสบ เป็นภาวะฉุกเฉิน มักมีอาการปวดท้องบริเวณรอบสะดือและย้ายตำแหน่งไปปวดบริเวณท้องน้อยด้านขวาอย่างรุนแรง ร่วมกับมีไข้ คลื่นไส้ และอาเจียน
- ลำไส้กลืนกัน มีอาการปวดท้องเป็นพักๆ รุนแรง ร่วมกับอุจจาระเป็นมูกเลือด
- ภาวะแพ้อาหาร อาจทำให้เกิดอาการปวดท้อง อาเจียน และท้องเสีย
สังเกตอย่างไรว่าเด็กปวดท้องแบบอันตรายหรือไม่
การสังเกตอาการปวดท้องในเด็กมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะช่วยให้ผู้ปกครองแยกได้ว่าเป็นอาการทั่วไปหรือสัญญาณอันตราย โดยหากเด็กมีอาการปวดท้องรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หรือปวดท้องกะทันหันร่วมกับมีไข้สูง อาเจียนเป็นสีเขียว สีเหลืองหรือมีเลือดปน ท้องเสียรุนแรง มีเลือดปนหรืออุจจาระมีสีดำ ท้องแข็งตึงกดแล้วเจ็บมาก อ่อนเพลีย เซื่องซึม ไม่ยอมรับประทานอาหารหรือไม่ดื่มน้ำ ปัสสาวะแสบขัดมีเลือดปน หรือมีอาการปวดท้อง หลังได้รับบาดเจ็บที่ช่องท้อง หากพบอาการเหล่านี้ ควรรีบพาไปพบแพทย์ทันที
ปวดท้องเพราะลมในท้อง ยาอะไรช่วยได้
หากอาการปวดท้องเกิดจากลมในท้องหรือท้องอืดในเด็กเล็ก ยาแก้ปวดท้องเด็กที่มักได้รับคำแนะนำ คือ Simethicone (ไซเมทิโคน) ยานี้ทำให้แก๊สรวมตัวกันและขับออกได้ง่ายขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเรอหรือผายลม ยานี้ไม่ได้ถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดจึงมีความปลอดภัยสูง อย่างไรก็ตามควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อรับคำแนะนำด้านขนาดยา วิธีใช้ที่เหมาะสมและปลอดภัยที่สุด
การใช้ยาลดกรดในเด็ก ควรหรือไม่
การใช้ยาลดกรดในเด็กควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้นโดยเฉพาะในเด็กเล็กและทารก เนื่องจากอาการกรดไหลย้อนในเด็กอาจมีสาเหตุแตกต่างจากผู้ใหญ่และการใช้ยาลดกรดบางชนิดอาจมีผลข้างเคียงต่อระบบทางเดินอาหาร หากเด็กมีอาการกรดไหลย้อนบ่อยครั้งหรือมีอาการรุนแรง ควรพาไปพบแพทย์เพื่อประเมินอาการ วินิจฉัยหาสาเหตุและรับการรักษาที่เหมาะสม
ยาแก้ปวดท้องสำหรับเด็กที่นิยมใช้
ยาแก้ปวดท้องเด็กที่นิยมใช้และปลอดภัยสำหรับอาการปวดท้องทั่วไป ได้แก่
- ยาบรรเทาอาการท้องอืด (Simethicone) เหมาะสำหรับอาการปวดท้องจากลมในท้อง
- ยาบรรเทาอาการปวดและลดไข้ (Paracetamol) หากอาการปวดท้องไม่รุนแรงและไม่มีอาการบ่งชี้ถึงภาวะฉุกเฉิน สามารถใช้ Paracetamol เพื่อช่วยบรรเทาอาการปวดได้ในระดับหนึ่ง
- ยาแก้ปวดและแก้อักเสบ (Ibuprofen) อาจใช้ได้ในเด็กโตบางราย แต่ควรหลีกเลี่ยงในเด็กที่มีภาวะขาดน้ำหรือมีปัญหาเกี่ยวกับไต เนื่องจากมีผลข้างเคียงต่อกระเพาะอาหารและไต จึงควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้เสมอ ไม่ควรซื้อยาใช้เอง
- ยาเคลือบกระเพาะ / ยาลดกรด (Antacids) ช่วยบรรเทาอาการปวดท้องที่เกิดจากกรดเกิน รวมถึงอาการแสบร้อนกลางอกและช่วยเคลือบแผลในกระเพาะอาหาร
- ยาธาตุน้ำแดง (Mixture Stomachica) ช่วยลดกรดในกระเพาะอาหาร ขับลม บรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียดและเรอเหม็นเปรี้ยว ยาชนิดนี้ไม่ควรใช้กับเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี เพราะมี แอลกอฮอล์เป็นส่วนผสม ซึ่งแม้จะมีปริมาณไม่มาก แต่ก็ ไม่เหมาะสมและอาจเป็นอันตรายต่อเด็กเล็ก เนื่องจากร่างกายยังพัฒนาไม่สมบูรณ์และไวต่อผลข้างเคียงของแอลกอฮอล์มากกว่าผู้ใหญ่
- ยาธาตุน้ำขาว (Salol et Menthol Mixture) มีฤทธิ์ฆ่าเชื้ออ่อนๆ ในลำไส้ ช่วยลดอาการปวดท้องจากท้องเสีย ขับลมและบรรเทาอาการท้องอืด ไม่ควรใช้กับเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี เนื่องจากมีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ และอาจเกิดผลข้างเคียงได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้เสมอ
ที่สำคัญไม่ควรนำยาแก้ปวดท้องสำหรับผู้ใหญ่ไปใช้กับเด็กโดยเด็ดขาด เพราะปริมาณยาที่สูงเกินไป อาจเป็นอันตรายต่อชีวิตของเด็กได้
ยาแก้ปวดท้องสำหรับเด็กอายุแต่ละช่วง
การเลือกใช้ยาแก้ปวดท้องเด็กต้องพิจารณาตามช่วงอายุอย่างเคร่งครัด
- ทารกแรกเกิดถึง 6 เดือน
ส่วนใหญ่จะใช้ Simethicone สำหรับอาการท้องอืด นอกเหนือจากนี้ควรปรึกษาแพทย์ก่อนให้ยาทุกชนิด
- 6 เดือนถึง 2 ปี
Simethicone ยังคงเป็นตัวเลือกที่ดีสำหรับท้องอืด ส่วน Paracetamol สามารถใช้ได้สำหรับอาการปวดเล็กน้อย
- 2 ปีขึ้นไป
นอกจาก Simethicone และ Paracetamol แล้วแพทย์อาจพิจารณา Ibuprofen ในบางกรณีแต่ต้องระวังเรื่องผลข้างเคียงและขนาดยา
ข้อควรระวังในการใช้ยาแก้ปวดท้องในเด็ก
ในการใช้ยาแก้ปวดท้องเด็กควรเป็นทางเลือกสุดท้ายและต้องอยู่ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิด สิ่งสำคัญคือ ห้ามใช้ยาเกินขนาดที่แนะนำ เนื่องจากอาจเป็นอันตรายต่อตับหรือไต ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาที่ไม่มีฉลากระบุสำหรับเด็ก หากอาการปวดท้องไม่รุนแรง ควรลองใช้วิธีดูแลอื่นๆก่อนและต้องสังเกตอาการข้างเคียงอย่างใกล้ชิด เช่น ผื่นขึ้น หายใจลำบากหรืออาการผิดปกติอื่นๆ หากพบอาการเหล่านี้ ควรรีบไปพบแพทย์ทันที ที่สำคัญควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนให้ยาแก้ปวดท้องเด็ก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเด็กเล็กหรือในกรณีที่ไม่แน่ใจในสาเหตุของอาการปวด
วิธีดูแลลูกเมื่อมีอาการปวดท้องโดยไม่ใช้ยา
เมื่อลูกน้อยมีอาการปวดท้อง ก่อนที่จะใช้ยาแก้ปวดท้องเด็กควรเริ่มจากการดูแลเบื้องต้น โดยการประคบอุ่น วางผ้าชุบน้ำอุ่นบิดหมาดๆ บนหน้าท้องของลูก จากนั้นนวดหน้าท้องเบาๆ เป็นวงกลมตามเข็มนาฬิกา หากไม่มีอาการอาเจียน ควรให้ลูกดื่มน้ำเปล่าเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ สำหรับเด็กโตอาจให้ดื่มน้ำขิงอุ่นๆ เพื่อช่วยลดอาการท้องอืดและคลื่นไส้ ดูแลให้ลูกพักผ่อนอย่างเพียงพอเพื่อช่วยให้ร่างกายฟื้นตัว
คำแนะนำจากกุมารแพทย์เรื่องการใช้ยาแก้ปวดท้อง
แพทย์แนะนำว่าการใช้ยาแก้ปวดท้องเด็กควรทำด้วยความระมัดระวังและควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาเสมอ โดยเฉพาะในเด็กเล็กและทารก พ่อแม่ควรเฝ้าระวังอาการอันตราย หากพบอาการผิดปกติที่บ่งชี้ถึงภาวะฉุกเฉินควรรีบพาไปโรงพยาบาลทันที เพราะว่าสิ่งสำคัญที่สุด คือ การหาสาเหตุของอาการปวดท้องและรักษาที่ต้นเหตุ ใช้ยาเท่าที่จำเป็นเท่านั้น ไม่ควรใช้ยาแก้ปวดท้องหากยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด ดังนั้นควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งในการเลือกใช้ยาแก้ปวดท้องเด็กเพื่อความปลอดภัยและสุขภาพที่ดีของลูกน้อย
อ้างอิงจาก
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dysphagia/symptoms-causes/syc-20372028
https://www.southtees.nhs.uk/resources/abdominal-pain-in-children/
https://www.mayoclinic.org/symptoms/abdominal-pain/basics/when-to-see-doctor/sym-20050728
https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/acid-reflux-ger-gerd-children
Careline เคียงข้างคุณแม่…ดูแลลูกรัก
ทุกคำถามที่คุณแม่อยากรู้ เราพร้อมให้คำแนะนำโดยผู้เชี่ยวชาญพยาบาล และนักโภชนาการ.
ลิขสิทธิ์© DANONE 2021 เว็บไซต์นี้เป็นของดูเม็กซ์ประเทศไทย