สิ่งสำคัญที่ควรทราบ
นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก
โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก
การฉีดวัคซีนในวัยเด็กเป็นหนึ่งในวิธีการป้องกันโรคที่มีประสิทธิภาพที่สุด ปัจจุบันมีวัคซีนที่ช่วยลดความเสี่ยงจากโรคติดต่อร้ายแรง เช่น หัด เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ไอกรน และโรคโปลิโอ เป็นต้น สำหรับพ่อแม่ที่มีลูกน้อยการศึกษาข้อมูลของการฉีดวัคซีน ตารางฉีดวัคซีนเด็ก วิธีการเตรียมตัวลูกน้อยก่อนเข้ารับวัคซีน รวมถึงผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นและการจัดการเมื่อมีการขาดวัคซีนจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพราะวัคซีนบางชนิดต้องฉีดตามช่วงอายุที่กำหนดเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด
ตรวจสอบบทความโดย: วราภรณ์ ธีระสุนทรไท
พยาบาลศาสตรบัณฑิต การพยาบาลและการผดุงครรภ์
ความสำคัญของการฉีดวัคซีนในเด็ก
การสร้างภูมิคุ้มกันให้ลูกน้อยตั้งแต่แรกเกิดถือเป็นส่วนสำคัญที่มีผลต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการที่ดีของเด็ก เนื่องจากวัคซีนเหล่านี้จะช่วยป้องกันโรคติดต่อร้ายแรงที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและชีวิตของลูกน้อยในระยะยาว การฉีดวัคซีนในเด็กไม่ได้เป็นเพียงการสร้างภูมิคุ้มกันให้ตัวเด็กเองเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันหมู่ คือ เป็นการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคไปยังกลุ่มคนที่ไม่สามารถรับวัคซีนได้ เช่น เด็กเล็กมาก ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือผู้ที่กำลังรักษาโรคร้ายแรง วัคซีนทำงานโดยการกระตุ้นให้ร่างกายสร้างแอนติบอดี ซึ่งเป็นโปรตีนที่ช่วยต่อสู้กับการติดเชื้อ เมื่อร่างกายได้รับเชื้อโรคชนิดนั้นอีกครั้ง ระบบภูมิคุ้มกันจะสามารถตอบสนองและกำจัดเชื้อโรคได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ทำให้เด็กไม่ป่วยหนักหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง
ตารางฉีดวัคซีนเด็กแรกเกิดถึง 1 ปี
ในช่วงขวบปีแรกของชีวิต เด็กทารกยังไม่มีภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงพอจะต่อสู้กับโรคร้ายแรงได้ด้วยตัวเอง การได้รับวัคซีนตามตารางฉีดวัคซีนเด็กอย่างครบถ้วนและตรงตามกำหนด จะช่วยปกป้องลูกน้อยจากโรคติดต่อร้ายแรงต่างๆ ที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและการพัฒนาของพวกเขา มาดูรายละเอียดของวัคซีนที่เด็กควรได้รับในแต่ละช่วงเดือนกัน
แรกเกิด:
- วัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B)
1-2 เดือน:
- วัคซีนรวมป้องกันคอตีบ บาดทะยัก ไอกรน โปลิโอ และเยื่อหุ้มสมองอักเสบ (DTaP-IPV-Hib) เข็มที่ 1
- วัคซีนป้องกันโรต้าไวรัส (Rotavirus) เข็มที่ 1
- วัคซีนป้องกันปอดอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัส (PCV) เข็มที่ 1
4 เดือน:
- วัคซีนรวมป้องกันคอตีบ บาดทะยัก ไอกรน โปลิโอ และเยื่อหุ้มสมองอักเสบ เข็มที่ 2
- วัคซีนป้องกันโรต้าไวรัส เข็มที่ 2
- วัคซีนป้องกันปอดอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัส เข็มที่ 2
6 เดือน:
- วัคซีนรวมป้องกันคอตีบ บาดทะยัก ไอกรน โปลิโอ และเยื่อหุ้มสมองอักเสบ เข็มที่ 3
- วัคซีนป้องกันโรต้าไวรัส เข็มที่ 3
- วัคซีนป้องกันปอดอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัส เข็มที่ 3
- วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่
9 เดือน:
- วัคซีนป้องกันหัด คางทูม หัดเยอรมัน (MMR)
12 เดือน:
- วัคซีนป้องกันไข้สมองอักเสบเจอี (Japanese Encephalitis)
- วัคซีนป้องกันอีสุกอีใส (Varicella)
วัคซีนเสริมที่ควรพิจารณา
นอกเหนือจากวัคซีนพื้นฐานตาม ตารางฉีดวัคซีนเด็กแล้ว ยังมีวัคซีนเสริมที่กุมารแพทย์แนะนำเพิ่มเติม ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยเสี่ยงและสถานการณ์การระบาดของโรคในแต่ละพื้นที่ โดยวัคซีนเสริมที่ควรพิจารณา เช่น
- วัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบ เอ (Hepatitis A) แนะนำสำหรับเด็กที่มีอายุตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไป
- วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ แนะนำให้ฉีดเป็นประจำทุกปี โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนและฤดูหนาว
- วัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อจากฮิบชนิดบี (Hib) ในบางกรณีอาจแนะนำให้ฉีดกระตุ้นเพิ่มเติม
- วัคซีนป้องกันโรคไอพีดี (Invasive Pneumococcal Disease) สำหรับเด็กที่มีความเสี่ยงสูง เช่น มีโรคประจำตัวบางชนิด
- วัคซีนป้องกันโรคไข้เลือดออก (Dengue) พิจารณาตามความเสี่ยงของการเกิดโรคในพื้นที่
วิธีเตรียมตัวลูกก่อนเข้ารับวัคซีน
การพาลูกน้อยไปรับวัคซีนอาจเป็นช่วงเวลาที่คุณพ่อคุณแม่หลายคนรู้สึกกังวล โดยเฉพาะเมื่อลูกยังเล็กหรือกลัวเข็มฉีดยา แต่รู้หรือไม่ว่าหากมีการเตรียมตัวที่ดีจะสามารถช่วยลดความเครียดให้กับทั้งตัวลูกและผู้ปกครองได้เป็นอย่างมาก เช่น
- ให้ลูกพักผ่อนเพียงพอ
- แจ้งแพทย์หากลูกมีไข้หรือเคยแพ้วัคซีน
- อุ้มลูกหรือปลอบโยนระหว่างรับวัคซีน
- เตรียมนม น้ำ หรือของเล่นเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ
ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นหลังฉีดวัคซีน
หลังการฉีดวัคซีน ลูกน้อยอาจมีผลข้างเคียงเล็กน้อย ซึ่งเป็นอาการปกติที่แสดงว่าร่างกายกำลังสร้างภูมิคุ้มกัน ได้แก่
- อาการข้างเคียงทั่วไป เช่น บวมแดงบริเวณที่ฉีด มีไข้ต่ำ งอแง ซึม เบื่ออาหาร อาการเหล่านี้มักหายได้เองภายใน 1-2 วัน
- อาการรุนแรง เช่น มีไข้สูงเกิน 39°C หายใจลำบากหรือเสียงหายใจผิดปกติ มีผื่นขึ้นทั่วตัว หากมีอาการผิดปกติเหล่านี้ ควรรีบพบแพทย์ทันที
คำแนะนำหลังลูกได้รับวัคซีน
หลังฉีดวัคซีน ควรสังเกตอาการลูกภายใน 48 ชั่วโมง หากมีไข้ต่ำ บวมแดง หรืองอแงเล็กน้อย ถือเป็นปฏิกิริยาปกติ ดูแล ให้ลูกดื่มน้ำมากๆ และพักผ่อนให้เพียงพอ อาการปวด บวมแดง ร้อน ประคบเย็นบริเวณที่ฉีดได้ สามารถให้ยาลดไข้ แก้ปวด ตามคำแนะนำแพทย์ แต่หากมีอาการผิดปกติรุนแรงควรรีบพบแพทย์ทันที
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับตารางฉีดวัคซีนเด็ก
Q: ทำไมต้องฉีดวัคซีนหลายครั้ง?
A: การฉีดวัคซีนหลายครั้งเป็นการกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงและยาวนาน
Q: ถ้าลูกป่วยสามารถเลื่อนการฉีดวัคซีนได้ไหม?
A: หากมีอาการเจ็บป่วยเล็กน้อย ไม่มีไข้ สามารถฉีดได้ แต่หากมีไข้หรือมีอาการเจ็บป่วยรุนแรงควรเลื่อนและปรึกษาแพทย์ก่อน
Q: หากลืมพาไปฉีดวัคซีนตามนัดต้องทำอย่างไร?
A: ติดต่อสถานพยาบาลเพื่อนัดหมายการฉีดวัคซีนโดยเร็วที่สุด แพทย์จะพิจารณาแนวทางการฉีดวัคซีนที่เหมาะสม โดยไม่ต้องเริ่มต้นใหม่ ยกเว้นบางวัคซีนที่มีข้อจำกัดเรื่องอายุ เช่น วัคซีนโรต้า ต้องฉีดก่อนอายุ 8 เดือน
Careline เคียงข้างคุณแม่…ดูแลลูกรัก
ทุกคำถามที่คุณแม่อยากรู้ เราพร้อมให้คำแนะนำโดยผู้เชี่ยวชาญพยาบาล และนักโภชนาการ.
ลิขสิทธิ์© DANONE 2021 เว็บไซต์นี้เป็นของดูเม็กซ์ประเทศไทย