สิ่งสำคัญที่ควรทราบ
นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก
โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ฮาร์ททูฮาร์ทคลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก
เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ
ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ หมายถึงอะไร
ช่วงอุณหภูมิแบบไหนที่เรียกว่าไข้ต่ำ
สาเหตุทั่วไปที่ทำให้ลูกมีไข้ต่ำๆ
ภูมิคุ้มกันของเด็กกับอาการไข้ต่ำๆ
โรคติดเชื้อที่อาจทำให้ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ
อาการร่วมที่ควรสังเกตเมื่อมีไข้ต่ำ
ความแตกต่างระหว่างไข้ต่ำธรรมดากับไข้จากโรคร้ายแรง
วิธีดูแลเบื้องต้นเมื่อพบว่าลูกมีไข้ต่ำๆ
อาหารและน้ำดื่มที่ช่วยบรรเทาอาการไข้ในเด็ก
แนวทางการป้องกันไม่ให้ลูกมีไข้ต่ำๆ บ่อยๆ
ตรวจสอบบทความโดย: ศุภลักษณ์ อารีมิตร
การพยาบาลและการผดุงครรภ์ ชั้น 1
ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ หมายถึงอะไร
อาการ ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ หมายถึงการที่อุณหภูมิร่างกายของเด็กสูงเล็กน้อยเหนือค่าปกติ แต่ไม่ถึงระดับไข้สูง และมีแนวโน้มขึ้น ๆ ลง ๆ ซ้ำ ๆ อาจเกิดจากการติดเชื้อเล็กน้อยหรือการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันของเด็ก โดยทั่วไปเป็นอาการชั่วคราว แต่หากพบว่า “ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ” ควรเฝ้าสังเกตอาการร่วมเพื่อคัดกรองว่าไม่ใช่สัญญาณของโรคที่รุนแรง
ช่วงอุณหภูมิแบบไหนที่เรียกว่าไข้ต่ำ
ตามแนวทางการดูแลรักษาโรคในเด็กแบบบูรณาการ (Integrated Management of Childhood Illnesses : IMCI) ขององค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า อุณหภูมิตั้งแต่ ≥ 37.5 °C ถือเป็นไข้และเป็นสัญญาณที่ควรให้ความสนใจ อย่างไรก็ตาม ‘ไข้ต่ำ’ ในเด็กมักหมายถึงอุณหภูมิ 37.6–38.0 °C ซึ่งโดยทั่วไปยังไม่จำเป็นต้องใช้ยาลดไข้ทันที แนะนำให้ผู้ปกครองสังเกตอาการร่วมและบันทึกข้อมูลหากมีไข้ต่ำ ๆ เป็น ๆ หาย ๆ เพื่อดูแนวโน้มของอาการ”
สาเหตุทั่วไปที่ทำให้ลูกมีไข้ต่ำๆ
สาเหตุหลักที่อาจทำให้ ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ ได้แก่
-การติดเชื้อไวรัสระบบทางเดินหายใจ เช่น หวัด หรือโรคคอบวม (croup) ที่มักมี “ไข้ต่ำ” ก่อนมีอาการอื่น
-การติดเชื้อหลังการฉีดวัคซีน เช่น คอตีบ บาดทะยัก ไอดรน , หัด ซึ่งมีไข้ต่ำชั่วคราวแสดงว่าร่างกายสร้างภูมิคุ้มกัน
-การติดเชื้อจากเชื้ออื่น ๆ เช่น ไมโคพลาสมา นิวโมเนียอี (Mycoplasma pneumoniae) ที่อาจทำให้มี “ไข้เดิน” (ไข้ต่ำ ๆ ที่เป็น ๆ หาย ๆ ต่อเนื่องหลายวัน)
-โรคติดเชื้อบางชนิด เช่น ไข้รากส้ม (Relapsing fever) ซึ่งมีลักษณะไข้ขึ้น ๆ ลง ๆ เป็นช่วง
โรคติดเชื้อที่อาจทำให้ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ
“ไข้เดิน” หรือไข้ต่ำเป็นช่วง (fever relapse/intermittent) อาจพบในโรคเหล่านี้
1.ไอกรน (Pertussis) ช่วงแรกมีไข้ต่ำ ร่วมกับอาการคัดจมูก ไอเล็กน้อย
2.โรคคอมบวม (Croup) โรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนในเด็ก ทำกล่องเสียงและหลอดลมบวม เริ่มจากมีไข้ต่ำ ตามด้วยอาการไอหอน (barking cough)
3.ไมโคพลาสมา นิวโมเนียอี (Mycoplasma pneumoniae) “ไข้เดิน” หรือไข้ต่ำเรื้อรัง บางครั้งมีอาการเล็กน้อย
4.ไข้รากส้ม (Relapsing fever) ไข้สูงเป็นช่วง สลับกับช่วงไม่มีไข้
5.โรคหัดเยอรมัน (Rubella) มีไข้ต่ำ (< 39 °C) ร่วมกับผื่นและต่อมน้ำเหลืองบวม
6.โรคคาวาซากิ (Kawasaki disease) ไข้สูงต่อเนื่องเกิน 5 วัน (ไม่ใช่ไข้ต่ำ) แต่ต้องแยกจากการที่ ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ เสมอ
ความแตกต่างระหว่างไข้ต่ำธรรมดากับไข้จากโรคร้ายแรง
ไข้ต่ำทั่วไปมักเป็นแค่ชั่วคราว หายได้เอง เด็กยังเล่น กิน นอนได้ตามปกติ แต่ถ้าเป็นไข้ต่ำเรื้อรังนานเป็นสัปดาห์ และมีอาการผิดปกติ เช่น ผื่น หายใจลำบาก ซึม น้ำหนักลด อาจเป็นสัญญาณของโรคที่ต้องระวัง เช่น โรคคาวาซากิ (Kawasaki), ไอกรน (Pertussis), ไข้รากส้ม (Relapsing fever) หรือการติดเชื้อ ไมโคพลาสมา นิวโมเนียอี ( Mycoplasma pneumoniae )ควรพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม
วิธีดูแลเบื้องต้นเมื่อพบว่าลูกมีไข้ต่ำๆ
การดูแลเมื่อ ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ เบื้องต้นควรทำดังนี้
-ให้พักผ่อนในที่อากาศถ่ายเท เย็นสบาย ไม่ร้อนหรือหนาวเกินไป เพื่อช่วยให้ร่างกายฟื้นตัว
-เช็ดตัวด้วยน้ำอุ่น (Tepid sponging) เฉพาะเมื่ออุณหภูมิ ≥ 38.5 °C หรือเมื่อน้องดูไม่สบายตัว และต้องไม่มีอาการหนาวสั่น
-ให้ยาลดไข้ เช่น พาราเซตามอล (Paracetamol) เมื่อไข้สูงขึ้น
-ให้ดื่มน้ำเพียงพอ เพื่อรักษาความชุ่มชื้นและลดความเสี่ยงจากภาวะขาดน้ำ
-สังเกตอาการร่วมอย่างใกล้ชิด หากมีอาการผิดปกติ เช่น ซึม ไอมาก หายใจลำบาก ผื่นมาก หรือไข้ไม่ลด ควรรีบพบแพทย์
อาหารและน้ำดื่มที่ช่วยบรรเทาอาการไข้ในเด็ก
เมื่อลูกมีไข้ต่ำ ๆ การดูแลเรื่องอาหารและน้ำมีความสำคัญ
- น้ำเปล่า หรือเกลือแร่สำหรับเด็ก (ORS แบบเจือจาง) : ช่วยทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสีย ป้องกันภาวะขาดน้ำ
- อาหารอ่อน ย่อยง่าย เช่น ซุปผัก ซุปไก่ ข้าวต้ม ฟักทองบด โจ๊ก ช่วยให้ร่างกายได้รับพลังงานโดยไม่รบกวนระบบย่อย
- หลีกเลี่ยงอาหารมันจัด หวานจัด หรือย่อยยาก เพราะอาจทำให้คลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสียได้ง่าย
แนวทางการป้องกันไม่ให้ลูกมีไข้ต่ำๆ บ่อยๆ
เพื่อหลีกเลี่ยง “ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ” บ่อย ๆ
-ให้พักผ่อนเพียงพอ และนอนในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม อากาศถ่ายเท ไม่ร้อนหรือหนาวเกินไป
-รับประทานอาหารครบ 5 หมู่ เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่ช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน
-ล้างมือบ่อย ๆ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสผู้ป่วย เพื่อลดการรับเชื้อไวรัสและแบคทีเรีย
-ฉีดวัคซีนตามกำหนด เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันโรค แม้อาจมีไข้ต่ำหลังฉีดเล็กน้อย แต่ถือเป็นปฏิกิริยาปกติที่บ่งบอกว่าร่างกายกำลังสร้างภูมิคุ้มกัน
เมื่อไรควรพาลูกไปพบแพทย์หากมีไข้ต่ำๆ ต่อเนื่อง
ให้ปรึกษาแพทย์ทันทีหาก ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ เกินเกณฑ์ดังนี้
-ไข้ต่ำเรื้อรังเกิน 3–5 วัน หรือเป็นสัปดาห์
-มีอาการร่วม เช่น ซึม กินไม่ได้ น้ำหนักลด หรือผื่นขึ้น
-หายใจผิดปกติ หรือมีอาการตามโรคเฉพาะ เช่น คาวาซากิ (Kawasaki), ไอกรน (Pertussis)
-เด็กอายุต่ำกว่า 3 เดือนที่มีไข้ใด ๆ ควรพบแพทย์ทันที
สรุป วิธีรับมือเมื่อลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ อย่างปลอดภัย
ลูกมีไข้ต่ำๆ เป็น ๆ หาย ๆ” มักไม่อันตรายหากไม่มีอาการรุนแรง
1.ไข้ต่ำเป็น ๆ หาย ๆ มักไม่อันตราย หากเด็กยังเล่นได้ กินได้ ไม่มีอาการรุนแรง
2.วัดอุณหภูมิเป็นระยะ และสังเกตอาการร่วม เช่น ไอ ผื่น ซึม หายใจลำบาก
3.ดูแลพื้นฐานให้ดี ได้แก่ ให้พักผ่อน ดื่มน้ำเพียงพอ กินอาหารอ่อนย่อยง่าย และให้ยาลดไข้เฉพาะเมื่อจำเป็น
4.ป้องกันการป่วยซ้ำ ด้วยการฉีดวัคซีนตามกำหนด และรักษาความสะอาด เช่น ล้างมือบ่อย ๆ
5.พบแพทย์ทันที หากไข้ยาวนาน อาการไม่ดีขึ้น หรือมีสัญญาณผิดปกติ
ไข้ต่ำในเด็กส่วนใหญ่มักเป็นเพียงการตอบสนองต่อการติดเชื้อเล็กน้อยหรือการสร้างภูมิคุ้มกันหลังฉีดวัคซีน จึงไม่ถือว่าอันตรายหากลูกยังร่าเริงและไม่มีอาการอื่นร่วม แต่หากไข้ต่ำเป็น ๆ หาย ๆ ติดต่อกันหลายวัน หรือมีสัญญาณผิดปกติ ผู้ปกครองไม่ควรรอ ควรพาลูกไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงอย่างปลอดภัย
อ้างอิงจาก
https://www.siphhospital.com/th/news/article/share/978
https://www.cdc.gov/ncird/whats-new/mycoplasma-pneumoniae-infections-have-been-increasing.html
https://www.cdc.gov/pertussis/hcp/clinical-signs/index.html
https://www.cdc.gov/relapsing-fever/about/index.html
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/rubella
https://www.cdc.gov/pertussis/signs-symptoms/index.html
https://www.vimut.com/article/Cold-Flu
https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=922
https://www.vinmec.com/eng/blog/children-with-fever-should-eat-what-en
https://www.vichaiyut.com/th/health-information/fever-in-child/details
Careline เคียงข้างคุณแม่…ดูแลลูกรัก
ทุกคำถามที่คุณแม่อยากรู้ เราพร้อมให้คำแนะนำโดยผู้เชี่ยวชาญพยาบาล และนักโภชนาการ.
ลิขสิทธิ์© DANONE 2021 เว็บไซต์นี้เป็นของดูเม็กซ์ประเทศไทย